De VU gaat samen met HVO-Querido, het Leger des Heils, de Regenboog en de GGD onderzoek doen naar de gevolgen van Covid-19. Het gaat om de impact op cliënten, collega’s en de zorg en ondersteuning. Hoe we daar nu en in de toekomst op in kunnen spelen.
De meest kwetsbare mensen worden door de Covid-19 crisis het hardst geraakt.
- Eerst direct door het virus. Want een onevenredig groot deel van de coronapatiënten bestaat uit mensen uit achtergestelde groepen, zoals migranten.
- Vervolgens door de maatregelen tijdens de lockdown, zoals het wegvallen van mantelzorg. Zeker voor groepen die verminderd zelfredzaam zijn, zoals zorgmijders, mensen met een verstandelijke beperking, psychiatrische stoornis of een verslaving.
- Het economische vervolg van deze crisis raakt deze groepen nogmaals.
Lessen trekken
Veel organisaties hebben op grote schaal hulp verleend aan kwetsbare mensen tijdens de crisis. In deze hulp zijn keuzes gemaakt op basis van de gegeven richtlijnen. Zoals: wie krijgt hulp? Hoe kunnen we afstand houden? Welke online mogelijkheden hebben we? Vaak ging dit goed, soms kon het wellicht beter. Nu moeten gemeente, GGD en zorg- en welzijnsorganisaties beslissingen nemen over het vervolg. Wat betekent de coronacrisis op middellange termijn voor de kwetsbare groepen, voor de organisatie van hulp en voor de hulporganisaties zelf? Gezien mogelijke volgende COVID-19-golven is het van belang om de organisatie van de hulpverlening te onderzoeken en daar lessen uit te trekken.
Dilemma’s
Dit project heeft als doel om inzicht te krijgen in de gevolgen van de coronacrisis voor verschillende kwetsbare groepen in de regio Amsterdam. We gaan onderzoeken hoe hulp is verleend is en we dit op midden- en lange termijn kunnen organiseren. Onderzoekers, hulpverleners en ervaringsdeskundigen inventariseren samen de kennis en ervaringen die zijn opgedaan. Samen ontwikkelen ze oplossingen, rekening houdend met het spanningsveld tussen gezondheidszorg, economie en sociale effecten. Dit project besteedt expliciet aandacht aan de ethische dilemma’s bij hulp aan kwetsbare groepen.
Resultaten Onderzoek: Kwetsbaar in Amsterdam
In januari 2021 werden er wat resultaten en een samenvatting van dit onderzoek gedeeld. Hulpverleners ervaren bijvoorbeeld verschillende dilemma’s:
- Voorrang geven aan direct contact met cliënten of afstand houden en digitale middelen gebruiken?
- Contacten thuis beperken om het besmettingsrisico voor cliënten te minimaliseren of zelf juist onder de mensen blijven komen voor de mentale gezondheid van de hulpverlener zelf?
Welke patronen vallen daarnaast op? De belangrijkste aanpassingen zijn thuiswerken, afstand houden, digitalisering van contact, verminderen van bezoekers, het sluiten van de deuren van locaties en het realiseren van nachtopvang. De effecten hiervan zijn zowel positief als negatief.
Een andere interessante observatie is dat het aantal virusbesmettingen onder de kwetsbare groepen lager lijkt te zijn gebleven dan werd verwacht. Dit geldt ook voor een groot deel van de cliënten op woonlocaties.
Daarnaast is bij de groep die sterk afhankelijk is van zorg geconstateerd dat de psychische problemen zijn toegenomen. De grootste negatieve effecten zijn zichtbaar bij mensen die juist op weg waren naar een meer zelfredzaam bestaan en waar dit proces stil kwam te liggen. Dat heeft in soms tot forse terugval geleid. Het tegenovergestelde effect is gezien bij mensen die meer dan verwacht in staat zijn om zelfstandig te leven en een beroep te doen op hun eigen netwerk.
Aanbevelingen op basis van onderzoek
De onderzoekers komen met een aantal aanbevelingen:
- Ze stellen dat organisaties moeten zoeken naar mogelijkheden om de ervaren dilemma’s op een structurele en open manier te bespreken.
- Ook stellen ze voor om het om het positieve effect van de nachtopvang mee te wegen in het bepalen van beleid rond opvang en huisvesting van dakloze mensen.
Aanvullende onderzoeken
Daarnaast deed HVO-Querido mee aan twee andere onderzoeken:
- De impact van corona op hulpverleners en cliënten van het Trimbos-instituut
- Onderzoek van de Straatdokters en de Radboud universiteit over Covid-19 en dakloosheid
Vragen?
Voor het onderzoek wordt waar mogelijk gebruik gemaakt van al bestaande informatie, daarnaast zullen interviews gehouden worden. Heb je ideeën, suggesties of vragen over een van de genoemde onderzoeken? Neem contact op met onderzoeksbureau@hvoquerido.nl.
Grote zorgen over geestelijke gezondheid
Daarnaast maken HVO-Querido en leden van de Nederlandse ggz zich grote zorgen over de gevolgen van de coronapandemie op geestelijke gezondheid en veerkracht. Vooral als het gaat om jongeren en kwetsbare groepen zoals verslaafden, daklozen en ouderen.
Onze directeur Paul Asberg benoemt: ‘We zien dat corona voor volwassen cliënten die intramuraal wonen betekent dat de muren van hun kamers de buitengrenzen van hun leefwereld kunnen worden. Vaste bezoekers die niet of veel minder kunnen komen, en begeleiders die een onpersoonlijk grote afstand moeten houden. Ook zijn de fysieke gevolgen voor hen groter.’
‘Jongeren hebben zich over het algemeen van hun beste kant laten zien,’ ziet Paul gelukkig ook. ‘Ze organiseerden meer zelf en werden bezorgd om het wel en wee van hun begeleiders. Maar de keerzijde is er ook: jongeren hebben grote moeite om aan inkomsten te komen. Denk aan de 0-urencontracten en het stoppen van baantjes in de horeca. Maar vooral het stopzetten van tal van activiteiten maakt dat het toch al broze sociale leven van kwetsbare jongeren, verder achteruit gaat.’
‘HVO-Querido verwacht dan ook dat de coronacrisis op de korte en lange termijn zijn effect zal hebben op de geestelijke gezondheid van onze cliënten,’ aldus Paul Asberg.
