Verhalen

Bijna 10 jaar geleden vertelden collega’s Glen, Mike en Saskia al enthousiast over hun werk binnen het Mobiel team in dit interview. Ze zijn gelukkig nog steeds in dienst en werken ook nog steeds in het Mobiel team. Wat is er sinds 2003 veranderd in het werk? Wat is hetzelfde gebleven? En wat maakt werken bij het Mobiel team leuk? Glen en Saskia vertellen je meer.

Vorig jaar had het Mobiel team van 4 collega’s 3.044 contactmomenten met 359 cliënten. ‘Meestal slapen ongeveer acht van onze cliënten in het Passantenhotel,’ vertelt Saskia. Zij werkt al ruim tien jaar bij het Mobiel team en begon in 1995 bij HVO-Querido als uitzendkracht bij Vrijburg. ‘Die cliënten kunnen overdag in samenkomstruimte De Eik terecht. De rest van de cliënten zoeken we zelf op. Vaak beginnen we de dag in het Passanenhotel en daarna gaan we de straat op met het autootje. Gemiddeld zien we ongeveer vijftien mensen op een dag.’

Wist je dat het Mobiel team zelfs een speciale ontheffing heeft om overal te mogen parkeren én door het Vondelpark te rijden?

Wat is er in 10 jaar aan de doelgroep veranderd?

Glen vertelt: ‘Grofweg had je eerst de Swiebertjes, toen de junkies, daarna de psychiatrische patiënten. Nu komen we steeds meer jongeren tegen. Ik denk dat we de meeste klassieke zwervers nu allemaal wel in de zorg hebben gekregen. Dat wil overigens niet zeggen dat drugs en psychiatrie van de straat zijn verdwenen. Niemand zit meer langdurig in een instituut in de bossen of de duinen. Psychiatrische instellingen ontslaan veel sneller patiënten die vervolgens regelmatig bij vage kennissen belanden of op straat.’

Saskia vult aan: ‘De populatie is inderdaad veranderd de afgelopen tien jaar. Vroeger had je meer Swiebertjes op straat, kleurrijke figuren en typische zwervers, bijvoorbeeld met een baard als Tolstoj. Die pikte je er overal tussenuit. Nu zien onze cliënten er wat minder specifiek uit, hoogstens een klein beetje vervuild. Je moet beter zoeken.’

Hoe is het werk in 10 jaar veranderd?

‘We starten nog steeds met een praatje,’ legt Glen uit. ‘We geven een pakketje brood en een deken als het koud is. Wel op vrijwillige basis, want het gaat nog steeds om de vertrouwensrelatie met de cliënt. Mensen gaan echt niet meteen met ons mee om in een pension te gaan wonen.’

‘Je bouwt voorzichtig een relatie op met een cliënt,’ voegt Saskia toe. ‘Dat kan soms jaren duren. Mensen wonen niet voor niks op straat. Daarom is het zo fijn dat we intensief samenwerken met het Rehabteam van Mentrum. Zij rijden elke twee weken met ons mee. Het helpt als zij ook vinden dat iemand een klant van de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) is en de verantwoordelijkheid nemen om zo iemand in zorg te krijgen.’

Glen gaat verder: ‘Wij als Mobiel team houden een vinger aan de pols. We kijken vaak eens per week hoe het met iemand gaat. Desnoods nog een keer en nog een keer. Je moet een hele lange adem hebben.’

Betaalt dat geduld zich uit? ‘Gies is een mooi voorbeeld,’ benoemt Glen. Hij was jarenlang een van de bekendste daklozen van Amsterdam. Een vaste bewoner van het Beatrixpark. Wij hadden toen de afspraak met Vrijburg dat we mensen ’s winters konden brengen en zij hebben hem heel slim verleid door hem niet op zaal te plaatsen, maar een eigen kamertje te geven dat even leeg stond. Kwamen wij kijken, lag hij al een uur in bad. Sindsdien wilde Gies, de vrijbuiter bij uitstek, niet meer weg. Hij woont nu in onze locatie De Veste.’

De kracht van het Mobiel team

‘Vroeger hadden we overal ingangen om wachtlijsten te vermijden en dat was de kracht van het Mobiel team,’ legt Saskia uit. ‘Nu staan we helaas in de rij, net als iedereen. Dat is soms frustrerend. Zeker als je iemand na drie jaar eindelijk zover hebt weten te krijgen dat die iets van zorg accepteert. Dan moet zo iemand niet op een wachtlijst van twee jaar komen. Je kan ze dan niet meer op straat laten. Die wachtlijsten werken demotiverend. Niet alleen voor ons, maar vooral voor de cliënt. Heb je dat vertrouwen eindelijk opgebouwd, sta je alsnog machteloos.’

Waar werkt het Mobiel team van HVO-Querido?

Glen: ‘Ook in 2012 vinden we onze cliënten nog steeds overal in Amsterdam: op straat, in parken, in tentjes en onder bruggen. Grotendeels uit eigen waarneming, maar ook aan de hand van aanwijzingen en meldingen van professionals, particulieren en klanten zelf. Maar we hebben ook cliënten bij het ADM-terrein in de haven en recent ook weer bij Vaalmuiden aan de oude weg naar IJmuiden. Dat is dezelfde plek waar HVO-Querido jaren geleden een terrein voor stadsnomaden beheerde. Dat viel toen ook al onder het Mobiel team.’

‘Sommige mensen verstoppen zich zo goed dat ook wij ze niet vinden,’ vertelt Saskia. ‘Tijdens de laatste winteropvangperiode waren er nog ruim tweehonderd mensen buiten. Rond een mooie beschutte plek houden zich vaak meerdere mensen op. Wij hebben op ons kantoor een kaart van Amsterdam met veel van die plekken. Daar treffen we vaak meerdere cliënten aan.’

Hoeveel is daarin veranderd in de afgelopen 10 jaar? Glen: ‘De stad raakt steeds meer aangeharkt. Er zijn meer hekken en tralies, veel bosschage wordt gekapt. Daardoor schuiven dakloze mensen steeds meer naar de buitenkant van Amsterdam op.’

Wat maakt werken bij het Mobiel team leuk?

‘De diversiteit maakt dit werk leuk,’ zegt Saskia. ‘Het is nooit saai en geen dag is hetzelfde. Het ene moment kruip je op je knieën door de bosjes, dan zit je in vergadering met de sociale dienst. Wij houden van reuring.’

Maar! ‘Je moet niet denken dat als je in het Mobiel team werkt, dat je elke dag mensen redt,’ voegt Saskia toe. ‘We gaan behoorlijk ver in de moeite die we voor cliënten doen, maar je moet echt geduld hebben.’

‘Naast dat we rondrijden, zijn we ook het meldpunt voor overlast voor de Poeldijkstraat,’ vult Glen aan. ‘Meestal zijn het meldingen over dak- en thuisloze mensen, maar buurtbewoners bellen ook over andere dingen waar ze zich aan ergeren. Vooral over overlast van auto’s. Je kunt veel van onze doelgroep zeggen, maar niet dat ze veel auto’s hebben. We kunnen er dan ook niet altijd iets mee, maar we gaan wel altijd even langs. Vaak is een luisterend oor al het halve werk.’ Variatie genoeg dus!

 

Samen op pad

Inmiddels zijn we in het westelijk havengebied aangekomen bij de voormalige Amsterdamse Droogdok Maatschappij. Het is een gekraakt terrein dat door een groot hek wordt gescheiden in een enclave voor kunstenaars en een deel waar zigeuners wonen. Veel kleine en ietwat armetierige caravans, Mercedessen in de grotere modellen van jaren geleden, veel honden, rokende mensen die de was ophangen. Glen legt uit welke families waar bivakkeren. Daar een groep Roma, daar een paar Sinti. Zijn bemoeienis beperkt zich vandaag tot een kleindochter van de voormalige bekende zigeunerkoning Koko Petalo, met wie hij een afspraak maakt om naar de sociale dienst te gaan.

Niet zover daarvandaan ligt Vaalmuiden, waar het Mobiel team zoekt naar Henk Tent. Die dankt zijn achternaam aan het feit dat hij al zijn hele leven in een tent woont en dat van plan is te blijven doen. Henk Tent woonde in de jaren negentig van de vorige eeuw ook al op Vaalmuiden en is dan ook een bekende van het team. Helaas is hij er vandaag niet. Zijn onderkomen staat er woest en verlaten bij.

Glen spreekt hier en daar een aantal andere bewoners van het terrein. Hij gniffelt om het feit dat de caravans en zelfgebouwde onderkomens in precies dezelfde opstelling staan als vroeger. Vaalmuiden werd namelijk in 2002 gesloten.

We worden uitgenodigd in ’t kroegje, het clubhuis van het terrein, waar een houtkachel gezellig brandt.. Dit moet wel het kleinste café van Amsterdam zijn. Terug in de auto haalt Saskia Bollier omzichtig haar neus op. We ruiken volgens haar naar nomaden.

Lees ook het interview met Glen, Mike en Saskia uit 2003 over zijn werk bij het Mobiel team.