Robert is trainer en ervaringsdeskundige bij Howie the Harp van HVO-Querido. Hij vindt dat ervaringsdeskundigheid nóg meer mag terugkomen in de zorg. ‘Het mag van mij een op zichzelf staande functie worden, want het is een vak. Dat geloof ik oprecht. Het is nog geen beschermd beroep en ik pleit daar wel voor. Een beroepsgroep, erkend register, nascholing, een kwaliteitskeurmerk. Dan komen we as echt verder.’
Waar haalt Robert zijn ervaringskennis vandaan?
Robert groeit op in Hilversum. Zijn ouders werken allebei bij de televisie en daardoor brengt hij een groot deel van zijn tijd door op de studiovloer. Hij zit op de omroepschool, speciaal bedoeld voor kinderen van wie de ouders op het Mediapark werken. Vanwege de aantrekkingskracht van de showbizz wil Robert als kind ook bij de televisie gaan werken, al heeft hij daar geen vastomlijnde ideeën over.
‘Veel artiesten en tv-mensen kwamen bij ons thuis over de vloer,’ vertelt Robert. ‘Mensen als André Hazes, Willeke Alberti. Bij ons thuis was het in die tijd altijd feest. Veel drank en drugs en iedereen deed daar aan mee. Ik ook. Vanaf mijn 12e ben ik afgegleden.’
Robert: ‘Toen ik 15 was ben ik het huis uitgegaan en in Amsterdam gaan wonen. Daar heb ik me in het uitgaanscircuit gestort en ben ik steeds verder afgegleden. Tot 19 jaar geleden. Toen ben ik in een 12-stappen Minnesota groep gegaan. Ik heb negen maanden in een kliniek in Schotland gezeten. Dat was in 2005. Sindsdien ben ik clean. Dan bedoel ik 100% clean en dat wil ik zo houden.’
Iets betekenen voor een ander
‘Daarna ben ik zogeheten safehouses gaan opbouwen, samen met Jellinek Minnesota,’ gaat Robert verder. ‘Onder andere in Amsterdam Noord. Van twee woningen tot uiteindelijk zestien locaties. Dat heb ik 12 jaar gedaan. Daar heb ik kunnen bijdragen aan de resocialisatie van heel veel mensen. Ik was daar al ervaringsdeskundige toen dat nog niet zo heette.’
Robert de Haan, trainer en ervaringsdeskundige
Persoonlijk begeleider
Robert vertelt: ‘Sinds 2019 werk ik bij HVO-Querido. Door puur toeval kwam ik als persoonlijk begeleider bij De Eendracht terecht. Het klikte gelijk. Verslaving was bij die afdeling niet mijn insteek. Ik wilde worden aangenomen om mijn kwaliteit als begeleider, niet vanwege mijn kennis van drugsverslaving.’
‘Sinds de oprichting ben ik wel kernlid van de vakgroep Verslaving,’ vult Robert aan. ‘Dat begint nu echt vorm te krijgen. Steeds meer locaties vragen ons om mee te denken over locatie-specifiek beleid over middelengebruik en aan te sluiten bij casuïstiekoverleg. Nu werk ik 28 uur per week als trainer/coach bij Howie the Harp en vier uur voor de vakgroep.’
Verschil tussen kennis en deskundigheid
Robert: ‘Iedereen maakt dingen mee en heeft ervaringskennis, maar daarmee ben je nog niet automatisch ervaringsdeskundig. Dat ben je pas als je jouw ervaringen goed kunt inzetten in je werk om andere mensen te ondersteunen. Als je nog midden in je trauma zit, kun je niet als ervaringsdeskundige opereren. Bij Howie the Harp leiden we ervaringsdeskundigen op. Als je met je ervaring aan de slag gaat, betekent dit dat je de rest van je leven met je eigen trauma wordt geconfronteerd. Niet iedereen kan dat. Je werkt vanuit een kwetsbare positie.’
Dezelfde taal spreken
Waar ziet Robert de meerwaarde van ervaringsdeskundigheid? ‘Als ervaringsdeskundige voel je vaak feilloos aan wat er speelt in een groep. Dat komt omdat je dezelfde taal spreekt en op een andere manier kijkt. Als jouw klant weet dat je in hetzelfde schuitje hebt gezeten, dan voelt die dat jij weet hoe het zit. Dat vermindert de ruis, zodat je snel dichtbij elkaar staat en een heleboel bullshit overslaat. Zelf heb ik vroeger gemerkt, als ik ergens kwam waar mensen met ervaring werkten, dat mijn trucjes dan niet meer werkten. Zeker jongeren hebben een feilloze antenne voor bullshit, merk ik nu vanaf de andere kant.’
‘Het is niet zo dat je constant je verhaal doet, maar soms deel je terloops iets over jezelf,’ legt Robert uit. ‘Zo voelt iemand dat jij weet hoe het is. Ik zeg dan bijvoorbeeld: ik ben ook wel eens met justitie in aanraking geweest. Meer niet. Je plant een zaadje en het is aan de klant om daar later op terug te komen.’
(Zelf)stigma
Robert vertelt: ‘Als verslaafde heb ik van alles naar mijn hoofd gekregen. Mensen noemen je een loser, een slappe zak zonder ruggengraat. Als je dat maar lang genoeg hoort, dan ga je dat zelf ook vinden.’
‘Misschien heb ik wel het meeste last gehad van mijn zelfstigma,’ benoemt Robert. ‘Mensen kijken op je neer en dan ga je je zo gedragen. Het duurde bij mij een tijd voordat ik accepteerde dat ik ziek was. Daar kun je niks aan doen. Je kunt wel voor jezelf bepalen om clean te worden.’
Robert vult aan: ‘Drugsverslaafd zijn is eigenlijk hard werken waarbij je veel creativiteit nodig hebt. Een psychiater zei me ooit: wanneer je al die creativiteit gebruikt om een leuk leven te krijgen, dan kun je alles aan.’
Niet opgeven
‘Als ervaringsdeskundige sta je naast de cliënt. Niet ervoor of erachter,’ legt Robert uit. ‘Dat sluit perfect aan met het concept van ‘eigen regie’ uit de Krachtmethodiek waarmee we werken. Het versterkt elkaar. Je gelooft in de klant, je gelooft in elkaar. Als er iemand geloof in de ander heeft, dan ben ik dat. Mensen hebben mij niet opgegeven in het verleden en nu geef ik dat geloof door.’
Herstel onderhouden in plaats van genezen
Robert: ‘Herstel is nooit klaar. Je moet het blijven onderhouden. Bij verslaving blijft er een zeker risico op terugval. Daarom ga ik nog steeds af en toe naar een 12-stappen zelfhulpgroep. Een keer per week beman ik de landelijke telefonische hulplijn. Ook om mijn eigen herstel te behouden. Dat doe ik door mijn kennis en ervaring weg te geven.’
‘Herstel is als een ui. Je komt steeds dichter bij de kern,’ legt Robert uit. ‘In mijn geval was gebruik een soort zelfmedicatie om de pijn niet te hoeven voelen, een slechte coping-strategie. Er ligt bij mij inmiddels 19 jaar tussen, er is geen acuut gevaar, maar ik ben niet genezen.’
Over Howie the Harp
Howie the Harp is een opleiding tot ervaringsdeskundige. Wil jij jouw ervaring omzetten naar ervaringskennis en die samen met theoretische kennis toepassen in de professionele praktijk?
Kijk hier voor meer informatie.
