Housing First
Het Amerikaanse Housing First-principe houdt in dat dakloze mensen meteen een woning krijgen, zonder dat ze clean of in behandeling hoeven te zijn. Dit principe wordt al jaren in Nederland toegepast, onder de noemer ‘Wonen Eerst’.
Wat betekent Housing First?
Direct van de straat in een woning
De Housing First methode ziet een woning als het startpunt voor een nieuw leven. Eerst een dak boven je hoofd, dan de rest. Het is ooit begonnen als pioniersproject in New York en na groot succes overgewaaid naar Nederland. In 2006 is Housing First geïntroduceerd, met Amsterdam als koploper. In ons geval huurt HVO-Querido een woning voor een bewoner, totdat de woning in de toekomst eventueel op hun eigen naam kan komen te staan.
Teammanager Valerie vertelt in bovenstaande uitzending van Pakhuis de Zwijger: ‘Housing First is een van de meest innovatieve methoden van de afgelopen 20 jaar om dakloosheid te bestrijden. Na een jaar van de start van het programma hadden we al een 93% succes rate. Dat betekent: minder drugsgebruik onder de bewoners en bijna iedereen had een manier gevonden om in hun woning te blijven. Dit percentage was veel hoger dan wat we van anderen methoden gewend waren.’
Teammanager Wessel vat de Housing-First aanpak bondig samen als: ‘Uitgaan van de eigen kracht van de bewoner en hen centraal stellen. En normaal doen. Geen overlast voor je buren veroorzaken.’
‘Onze bewoners weten wat het is om op straat te leven,’ zegt Wessel ook. ‘Een woning is iets dat ze niet meer willen verliezen. Iets waar ze moeite voor doen.’
En Valerie benoemt daarnaast: ‘Niet alleen vinden onze bewoners de aanpak erg fijn. Housing First is goedkoper op de lange termijn. Het gaat om het verkleinen van de afstand tussen hulpverlener en bewoner, en het aanbieden van een flexibel vangnet voor de bewoner. We proberen een duurzame relatie te ontwikkelen tussen de bewoner en hun begeleider. Eentje met écht een goede match.’
Informatie & vragen
Veel gestelde vragen en antwoorden.
Hoe werkt Housing First? En wat houdt zo'n traject in?
Daarna komt de begeleiding wekelijks langs om te kijken hoe het gaat, vaker als dat nodig is. Een beetje spullen verzamelen mag bijvoorbeeld wel, zolang het geen overlast oplevert: troep, stank, ongedierte. Dat is niet alleen slecht voor de woning, maar ook voor de gezondheid. In dat geval kan het zo zijn dat de begeleiding de bewoner vraagt om verplichte schoonmaak te accepteren.
Als iemand minstens een jaar goed functioneert, kan de woning uiteindelijk op hun eigen naam komen. Dat noemen we het “omklappen” van de woning.
Hoe ervaren bewoners Housing First?
Bewoner Manfred kreeg bij HVO-Querido de kans om Housing First uit te proberen. Hij vindt het geweldig en zei in de Volkskrant: ‘Na zoveel jaren aan de zijkant te hebben gestaan, weet ik weer hoe het is om mens te zijn. Je moet het helemaal zelf doen, maar als je ondersteuning wilt? Dan krijg je die.’
‘Het belangrijkste? Het contact met mijn dochter is hersteld, mede omdat ik een eigen woning heb. Het is de grootste overwinning uit mijn leven,’ sluit Manfred af. Lees verder in ons eigen interview met Manfred.
Ook bewoner Barbara, die jarenlang dakloos is geweest, zegt: ‘Maak werk van een huis. Het verandert je leven, je manier van denken.’
‘Eigenlijk begint mijn leven pas nu ik na 20 jaar dakloosheid weer een woning heb,’ vertelt bewoner David. ‘Het is voor mij nog steeds een openbaring, zo’n huis. En wennen ook. Zelf bepalen wanneer ik eet, douche of naar bed ga. En als ik me nu ergens niet op mijn gemak voel, dan kan ik gewoon naar huis gaan. Dat voelt als een luxe. Wonen is op play drukken in je leven.’
Teammanager Wessel vertelt: ‘Eén enkele keer heeft iemand een woning geweigerd. Eén keer heeft een man na een week de sleutel teruggebracht en gezegd: wonen is niks voor mij. Diezelfde man is later weer bij ons teruggekomen en woont nu nog steeds zelfstandig via ons.’
Is Housing First effectief?
Als je het aan bovenstaande bewoners vraagt, is Housing First zeker effectief. Dat niet alleen. Wethouder Eric van der Burg benoemde in straatkrant Z!: ‘Housing First is lichter, goedkoper en effectiever dan voorgaande methodieken’.
Geef dakloze mensen een huis met een betrokken, no-nonsense begeleiding en de maatschappij is een stuk goedkoper uit, dan wanneer die mensen in een instelling of beschermde woonvorm verblijven. Een win-win-win-situatie.
Teammanager Wessel vertelt: ‘Het voordeel van ambulante begeleiding is dat verreweg de meeste tijd in de bewoner zelf gaat zitten. Bij een groot instellingspand gaat er altijd relatief veel tijd naar de beheersing van het geheel.’ Efficiënt? Zeker!
Wat ooit bij HVO-Querido in 2006 is gestart als experiment, is nu niet meer weg te denken uit de samenleving. Vanaf 2010 is HVO-Querido ook internationaal erg betroken in Europa om andere organisaties te inspireren.
Shekinah, Torbay
Valerie vertelt in 2022 ook: ‘Housing First heeft een enorme ontwikkeling doorgemaakt de laatste jaren. Toen wij begonnen was het een kleinschalige en experimentele manier van werken die aanvankelijk met argusogen werd bekeken, zowel door collega’s als door beleidsmakers. Nu in 2022 is het meer mainstream. Het is in Amsterdam het beleid om dakloosheid aan te pakken. En in veel andere delen van Nederland ook. Helaas is Nederland tot nu toe nog het enige land waar Housing First breed wordt omarmd, al wordt het ook steeds groter in Spanje.’
Recenter gingen collega’s van HVO-Querido in 2026 op uitwisselingsreis om kennis op te doen en ervaringen uit te wisselen over de opvang en verblijf van dak- en thuislozen in Kopenhagen. Ze zijn op bezoek geweest bij het Deens sociaalwetenschappelijk onderzoeksinstituut VIVE, bij een beschermde woonvoorziening en een opvanglocatie.
‘Het is soms wel lastig in de praktijk,’ geeft Valerie toe. ‘De eigen regie die bij Housing First torenhoog in het vaandel staat, botst bijvoorbeeld met het feit dat je geen omslagwoning mag weigeren als bewoner. Een omslagwoning is wanneer je tijdelijke woning permanent op jouw naam komt te staan. Dat vergt schipperen. Je kunt nou eenmaal niet overal tegenin gaan. Pick your battles, zeg ik dan.’
Housing First is een goede oplossing, maar dus niet ideaal?
Bewoners hebben minder te besteden dan als ze op straat wonen, omdat ze de huur en vaste lasten moeten betalen. Verplichte WA-verzekering, schuldsanering etc. Dat kan een reden zijn om toch geen gebruik te willen maken van Housing First. De meeste bewoners zijn gelukkig blij dat ze weer een eigen woning hebben, dat ze hun leven een andere impuls kunnen geven.
Wat werkt beter: Housing First of Treatment First? En waarom?
Housing First heeft slechts 3 voorwaarden:
- Dat de huur wordt betaald
- Dat er geen overlast wordt veroorzaakt
- Dat je openstaat voor begeleiding
Via Housing First hoef je dus niet eerst clean te zijn om een woning te krijgen. Je hoeft je ook niet eerst te laten behandelen (Treatment First). Recent onderzoek en ervaringen tonen aan dat Housing First beter werkt dan Treatment First.
Wethouder Eric en Teammanager Wessel benoemden al dat Housing First een stuk goedkoper is. Daarnaast is het ook effectiever. Melanie Schmit, projectleider en voorzitter Housing First Nederland & programmamanager zorg bij LIMOR, onderstreept dat Housing First een bewezen methodiek is.
Melanie: ‘Acht van de tien mensen die wij begeleiden, zien we na twee jaar en langer nog steeds duurzaam wonen. Bij voorzieningen in de opvang ligt het uitvalpercentage veel hoger. Bij de nachtopvang bijvoorbeeld, is meer dan de helft van de mensen daar al vaker geweest. Bij LIMOR hebben we een slagingspercentage van 87%. Dat is extreem hoog voor deze doelgroep. Het maakt ook het maatschappelijk rendement zo hoog. Om nog maar te zwijgen van de afname van kosten bij andere diensten, zoals de ggz, de eerste hulp, politie en justitie, die ontstaat als deze mensen stabiliteit hebben.’
Een woning heeft positieve impact op je gezondheid en bereidheid om hulp te zoeken
Een onderzoek van Stanford University (2025) vond ook dat Housing First effectiever is dan Treament First. Dit onderzoek maakte een simulatie van hoe 1.000 mensen met een verslaving er binnen 5 jaar aan toe zouden zijn, met nadruk op het verschil dat een stabiele woonsituatie kan maken.
De conclusie? In de simulatie waren mannen en vrouwen van verschillende leeftijden mét een woning gezonder. Ze maakten ook meer gebruik van hulp om hun verslaving tegen te gaan en ze stierven minder aan een overdosis. Daarnaast werd aangetoond dat investeren in stabiele woonsituaties kostenefficiënt was.
Wat is Discus en wat heeft dit te maken met Housing First?
Team Discus in 2007
Ik zoek hulp
Ik zoek Housing First hulp van HVO-Querido.
Waar vind ik gespecialiseerde hulpverleners die ervaring hebben met Housing First?
Bij HVO-Querido maken we dus al sinds 2006 gebruik van het Housing First-principe. Eerst als experiment en inmiddels als bewezen onderdeel van onze methodiek. Daarnaast hebben we al sinds 1904Â ervaring met het bieden van zorg voor dak- en thuisloze mensen.
Benieuwd wat voor ondersteuning we allemaal bieden? Lees verder op de ‘Hulp zoeken‘-pagina.
Wie komt in aanmerking voor Housing First?
Teammanager Wessel vertelt: ‘Ik zie ons als een kleine, bijzondere woningcorporatie. HVO-Querido verhuurt woningen namelijk met begeleiding. Wij doen op zich niet zoveel anders dan de andere afdelingen van HVO-Querido, alleen is bij ons de doelgroep misschien wat zwaarder. En er is bij ons vrijwel altijd sprake van langdurige zorg. Soms in combinatie met enorme schulden. Wij verhuren aan een bijzondere groep mensen en ondersteunen hen zo nodig op alle gebieden van wonen en leven.’
Hoe kan ik me inschrijven voor Housing First-traject in Amsterdam?
Dakloze mensen kunnen zelf via hun hulpverlener een Omslagroute-traject aanvragen. Als ze (nog) geen hulpverlener hebben, dan kunnen ze zich melden bij screeningsbalie Bijzondere Doelgroepen van de GGD op de Jan van Galenstraat om het traject aan te vragen.
Hulpverleners kunnen hun aanmeld account van Trajectus gebruiken om een dak- of thuisloos iemand aan te melden voor een Omslagroute-traject.