Verhalen

Manfred Buijs (1970) woont al meer dan tien jaar in de Amsterdamse Watergraafsmeer. Eerst met begeleiding van HVO-Querido via het Housing First-principe, sinds 2021 helemaal zelfstandig. En dat bevalt hem uitstekend. Een eigen huis betekent voor hem dat hij er weer bij hoort en meedoet aan de samenleving.

Manfred heeft naar eigen zeggen ‘niet zo’n hele fijne jeugd gehad.’ Sinds zijn zevende jaar verblijft hij vooral in kindertehuizen en internaten. Hij maakt geen enkele opleiding af, raakt dakloos en komt al vroeg in aanraking met verdovende middelen.

‘De heftige emoties die in mij rondgingen, kon ik zo onderdrukken,’ vertelt Manfred. ‘De gevolgen had ik toen nog niet door. In een opvangcentrum heb ik de liefde van mijn leven ontmoet, en de moeder van mijn dochter. Zij kwam uit een soortgelijke situatie. Er was direct een sterke band tussen ons. Ze was ook nog eens op dezelfde dag geboren. We waren allebei op zoek. Op zoek naar liefde, geborgenheid. Maar wij wisten niet hoe we dat elkaar konden geven. Wij zijn onder een verkeerd gesternte geboren. Er is wel een ongelooflijk mooie en fijne dochter uit voortgekomen.’

‘Ik was een naar mannetje’

‘Ik heb vaak vast gezeten door al het gedoe waar ik in zat,’ vertelt Manfred. ‘Ik gaf veel overlast, want voor de heroïne en cocaïne had ik per dag 150 tot 300 gulden nodig. Ik was een naar mannetje door het gebruik, een onaangenaam persoon. Ik had mezelf toen niet als buurman willen hebben. Dat zeg ik nu hè, toen zag ik dat niet.’

Manfred vertelt verder: ‘Ik vind het niet leuk dat ik zo ben geweest. Wel ben ik des te blijer dat ik het heb kunnen omkeren. Blijkbaar heb ik toch ruggengraat. Mensen zeiden vaak tegen mij “jij bent geen knip voor je neus waard” en “jij komt nooit uit de goot.” Nou, mooi wel! Ik heb mijn dochter terug, ik heb een huis, ik heb al jaren geen contact met justitie meer en ik ben schuldenvrij. Wie had dat ooit gedacht?’

De bodem geraakt en omgeslagen

‘Tot 2007 ben ik zwaar aan de dope geweest,’ zegt Manfred. ‘Aan het eind woog ik nog 58 kilo. Ik was zo moe, zo kapot, ik kon niet meer. Bij de Jellinek heb ik een overdosis genomen en een medewerker zag dat en heeft gehandeld, godzijdank. Zo kwam ik in het ziekenhuis en leefde. Dat was voor mij het omslagpunt.’

‘Daarna kreeg ik een plaatsje in de Veste en via een afkickkliniek, het Passantenhotel en de WOB kwam ik in 2011 in Betondorp,’ vertelt Manfred. ‘Ik weet nog precies hoe het ging. Het was een mooie, zonnige dag. Ik was op mijn werk bij Pantar in Duivendrecht, waar ik mijn eigen wijk onderhield. Een jonge jongen van Discus belde op en zei dat we morgen naar een huis konden gaan kijken. Ik geloofde het niet en mijn baas, ik moest immers een dag vrij nemen, geloofde het ook niet.’

Manfred wil niks anders meer dan burgerlijk, saai en rustig

Manfred: ‘De woning zag er prima uit. Ik hoefde er weinig aan te doen. Een week later, op 21 juni 2011, woonde ik in mijn eigen huis. Eindelijk een plek voor mezelf waar ik een start mag maken. Dit is mijn eerste grote overwinning. Als je zo lang op straat bent geweest, is wonen iets dat je je eigen moet maken, dat moet je echt leren.’

Manfred: ‘Als je zo lang op straat bent geweest, is wonen iets dat je je eigen moet maken, dat moet je echt leren. Ik kon het zelf maken of breken. Want ik had het ook kunnen verpesten.’

‘Sinds mijn jonge jaren heb ik nooit ergens langer gewoond dan een paar maanden,’ legt Manfred uit. ‘Ik vond nooit de rust om lang te blijven. Het heeft wel even geduurd voordat het ook als mijn huis voelde, omdat ik gewend was constant mensen op mijn huid te hebben in de opvang. Een “saai” en burgerlijk bestaan en ik wil niks anders meer. Het mag van mij nog wel jaren duren, want ik heb nu eindelijk rust.’

‘Als ik eerlijk mag zijn, vind ik Betondorp een van de beste buurten van Amsterdam om te wonen. De rust die je hier hebt, na tien uur ’s avonds is het hier doodstil,’ legt Manfred uit. ‘Het heeft wel 5 jaar geduurd voordat ik redelijk wat mensen in de buurt kende. Een goede relatie met je buren is belangrijk. Vertrouwde mensen, waar je zo nodig op kunt terugvallen, goedemorgen, goedemiddag, een praatje, een grapje, gewoon een beetje normaal doen.’

‘Ik mag eindelijk weer meedoen aan de maatschappij’

Manfred legt uit: ‘Een eigen huis betekent voor mij dat ik er weer bij hoor en mee mag doen. Ik heb zolang aan de zijkant van de maatschappij gestaan. Het huis geeft me zoveel rust, eindelijk een plek waar ik echt thuishoor en waar ik mag zijn wie ik ben.’

Sinds 2021 staat Manfreds woning op zijn eigen naam. ‘Dat voelt echt als een mijlpaal. Achteraf had dat misschien iets eerder gekund, maar ik vind het goed zo. Het fijne van Housing First is dat er geen druk op staat, dat je de rust krijgt die je nodig hebt. Eerst had ik HVO-Querido als vangnet en nu is het helemaal mijn verantwoordelijkheid. Doe ik het fout, dan draag ik de consequenties. Dat klinkt misschien gek, maar ik sta er lekker alleen voor! Ik heb de hulp niet meer nodig.’

‘Dakloosheid kan iedereen overkomen, maar mij niet meer’

‘Dakloos worden is iets wat iedereen kan overkomen, maar mij niet meer,’ zegt Manfred. ‘Dat wil ik en kan ik niet meer. Ik heb dat leven zolang geleefd en het is helemaal geen leven. Ik heb zo hard geknokt om hier te komen, dat ik alles in het werk zal stellen om ervoor te zorgen dat het niet meer gebeurt. Mijn verleden heb ik achter me gelaten, overwonnen kan ik beter zeggen. Al zo vaak heb ik gefaald in het leven, nu heb ik laten zien, vooral aan mezelf, dat ik het kan.’

‘Een huis, een dochter, meer heb ik niet nodig’

Mafred vertelt: ‘In 2014 kreeg ik een brief van de FIOM waarin mijn dochter aankondigde dat ze mij zocht. Dat heb je als je woont, je hebt weer een adres, waardoor schuldeisers je weten te vinden. Maar je krijgt dus ook goed nieuws. Ik heb meteen contact opgenomen en wist zoveel antwoorden op de vragen dat een DNA-test niet nodig was.’

‘In juni 2015 hebben we elkaar ontmoet en sindsdien hebben we contact,’ gaat Manfred verder. ‘Ze is een hele pientere en stabiele vrouw. Ze heeft een baan bij een farmaceutisch bedrijf en ze studeert om zich nog verder te ontwikkelen. Het is ongelofelijk dat ik haar weer spreek. Dat is mijn tweede grote overwinning. Een huis, mijn dochter, meer heb ik niet nodig in mijn leven.’

Vrijwilligerswerk doen bij de winteropvang

In 2018 werkt Manfred ook twee avonden per week als vrijwilliger bij de winteropvang van HVO-Querido. Hij heeft zijn plek gevonden bij de uitgifte van linnen. Deze balie passeren de gasten van de winteropvang na de portier, de registratie in Trajectus, het bagagedepot en het fouilleren. In de gang op weg naar hun bed, de eetzaal en andere faciliteiten komen alle gasten langs de linnenuitgifte. Bijna iedereen heeft wel iets nodig, van een enkele handdoek tot een complete set beddengoed.

‘Ik werk in het weekend, dat zijn minder gewilde dagen bij veel vrijwilligers,’ vertelt Manfred. ‘Voor mij is dat geen probleem. Ik vind het een goede invulling van de vrijdag- en zaterdagavond. Vastigheid is prettig, dan weet je waar je aan toe bent. Ik begin om half vier en ben om elf uur klaar. Na drie trams ben ik dan om twaalf uur thuis.’

Met vrijwel alle bezoekers is er contact. Met de een maakt Manfred een praatje, met een ander een grapje, een derde krijgt een compliment. Ondertussen voorziet hij ze snel van handdoeken, rollen wc-papier, shampoo, scheermesjes, scheerzeep en andere benodigdheden. ‘Bijna de helft van de gasten ken ik van vroeger. Ik heb nog geen slechte reacties van ze gehad, want ik weet zelf hoe het is. Ik heb er hard voor moeten knokken, maar door dit werk realiseer ik me hoe goed ik het nu heb. Ik ga elke avond terug naar mijn eigen huis, dat hebben deze mensen niet.’

‘Sommige gasten vragen me om advies,’ vertelt Manfred. ‘Ik probeer altijd vriendelijk te blijven en te helpen. Het leven op straat kan heel eenzaam zijn, dat weet ik als geen ander. Buiten is het hard. Een beetje vriendelijkheid, een beetje normale belangstelling, een warm woord, een grapje, dat is belangrijk, dat kan net het verschil zijn. Zeker als je op straat de hele dag helemaal niemand spreekt of alleen maar wordt afgesnauwd.’

‘Elke dag ga ik met plezier naar mijn werk. Ik wil dit blijven doen,’ benoemt Manfred. ‘Officieel heb ik recht op een vrijwilligersvergoeding, maar dat heb ik geweigerd omdat ik het niet nodig vind. Geef het maar aan het goede doel. Als vrijwilliger van het Herstelbureau krijg ik al een vergoeding, dat is mooi genoeg. Ik krijg wel een tramkaartje, want ik wil er ook niet op toeleggen natuurlijk. Maar ik doe het niet voor het geld, ik doe het voor de mensen. Zo kan ik mijn ervaring op een positieve manier inzetten en mensen helpen. Ik haal er veel voldoening uit.’

Vrijwilligerswerk bij het Herstelbureau

Manfred vul taan: ‘Ik doe elke week herstelgroepen bij drie verschillende locaties van HVO-Querido. Daar kom ik mensen tegen die ik nog van vroeger ken uit de drugsscene. Als een vis in het water voel ik me daar. Ik maak makkelijk verbinding met mensen, ook omdat ik weet wat ze meemaken. Het is leuk om te zien hoeveel bewoners er aan hebben. Je ziet mensen veranderen en groeien.’

Hoe kijkt Manfred naar de toekomst?

‘Een eigen woning is een bevestiging dat je op de goede weg zit. Daardoor sta je sterker in het leven,’ vertelt Manfred. ‘Ooit ga ik terug naar mijn roots, naar het Westland waar ik al sinds mijn zevende niet meer geweest ben. Mijn oude dag wil ik slijten in ’s-Gravenzande of Naaldwijk, de dorpjes uit mijn jeugd. Vooral de mentaliteit en de sfeer daar spreken mij aan. Hard werken, zondagsrust, al hoeft dat van mij niet zo, no-nonsense, vrije denkers en schijt aan alles.’

‘Maar geen druk,’ voegt Manfred toe. ‘Ik kan zo nog twintig jaar met veel plezier in Amsterdam wonen. Het is sowieso fijn om dat soort keuzes zelf te kunnen maken. Je moet iets te dromen houden, anders sta je stil.
De laatste tijd heb ik zoveel dingen gedaan waarvan ik dacht dat ik ze nooit zou doen. Naar het buitenland ben ik geweest, naar België en Frankrijk.’

Meer lezen over Manfred

Manfred, Nabil en Wilf, drie stoere kerels die via HVO-Querido hun leven weer op de rit en een eigen woning kregen, staan in 2017 in Het Parool. Journalist Hanneloes Pen en fotograaf Marc Driessen maakten er mooie portretten van. Manfred: ‘Ik ben dankbaar dat ik me weer mens voel.’

Manfred staat in 2020 ook in de Volkskrant. ‘Mijn boodschap is vooral: oordeel niet. Het is gemakkelijk neer te kijken op iemand die op straat leeft, maar die junk is nog steeds een mens. Wees open, begin met begrip, luister onbevooroordeeld.’ Dit stuk staat ook in het boek Een zinvol leven van Fokke Obbema, die Manfred voor de Volkskrant geïnterviewd heeft.

‘Ik heb ook in de schouwburg gestaan met Laura van Dolron,’ vertelt Manfred in 2021. ‘Ze had een voorstelling gemaakt, ‘In het echt’ heette die, en die ging deels over mij. Stond ik ineens op een podium in een vol Bellevue. Als je dat tien jaar geleden tegen mij had gezegd, had ik je uitgelachen. Ik? Nooit!’