Verhalen

KWIK (Kijk Wat Ik Kan) muziek! is een project van tien workshops met als resultaat 2 optredens. Die optredens worden opgevoerd door bewoners van het Judith van Swethuis en bezoekers van De Miranda. KWIK muziek! is een samenwerking tussen Stichting Ei-werk en HVO-Querido. Wat motiveert de deelnemers en hun begeleiders?

Documentaire van Lysander Wiering en Liz Dautzenberg over de bewoners zich voorbereiden op een voorstelling. Ze vertellen over wat ze beweegt, wat hun uitdagingen zijn en waar ze tegenaan lopen. Daarnaast volgen we de repetities voor de voorstelling, zowel individueel als in groepen, zoals een koor. Uiteraard komen ook de optredens zelf aan bod.

1. Blijven leren en ontwikkelen

‘Ik zing en speel gitaar,’ vertelt deelnemer Egbert. ‘Ik heb tien jaar in een coverband gitaar gespeeld, Cloud Nine heette die band. Daarmee speelden we alleen popmuziek, terwijl ik zelf ook graag naar klassiek luister. Ik ben dol op gitaar, ik heb er zelf een, maar ik houd niet van heel veel herrie. In deze voorstelling zing ik het bekende ‘Imagine’ van John Lennon en speel daarbij elektrische gitaar, inclusief de solo. Het leuke is dat je allerlei dingen leert over het gebruik van microfoons en omgaan met toneellicht.’

‘Met muziek kan ik mezelf verder ontwikkelen,’ vertelt deelnemer Olaf. ‘Al muziek makend kom je op dingen waarvan je niet wist dat je ze kon. Ik tracht een beetje jazz op de piano te spelen. Dat heb ik mezelf geleerd.’

Muziekprojectbegeleider Meike (vanuit het Ei-complex) vertelt: ‘Het leuke van dit project is dat het geen behandelsetting is. De therapeutische waarde is mooi meegenomen, maar de muziek staat hier op de voorgrond. Ook al gaat het niet in de eerste plaats om het eindproduct, het is wel goed om naar een voorstelling toe te werken. Zo’n slotoptreden na ruim tien workshops biedt mensen de kans om veel uit zichzelf te halen, om hun mogelijkheden in de wereld te zetten. Een moment in de tijd, waarop je aan anderen laat zien hoe het er voor staat als weerspiegeling van de stand van zaken is heel goed.’

2. Een voldaan gevoel

‘Als ik zuiver zing en speel, is dat het mooiste dat er is,’ vertelt deelnemer Jan. ‘Ik speel in deze voorstelling vooral viool en zingen doen we met z’n allen. Als dat goed lukt, heb je het gevoel dat je iets hebt bereikt.’

‘Het is heel leuk om samen iets met een groep te maken en dat op de planken te brengen,’ voegt deelnemer Margreet toe. ‘Als je met meer mensen muziek maakt, stijg je boven jezelf uit. Dat is een cliché, maar daarom niet minder waar. Daarom speel ik bijvoorbeeld ook toneel bij dagactiviteitencentrum De Miranda.’

Margreet vertelt verder: ‘En muziek gebruik ik veel. Als juf heb ik bijvoorbeeld altijd gezongen. In de klas en in de bus naar uitstapjes of tijdens wandelingen met de kinderen. Dat zingen zat er voor mijzelf op de lagere school ook al in. In deze voorstelling zing en drum ik. Drummen is fysiek best zwaar, dat merk je pas als je het doet.’

3. Een uitdaging om goed nadenken over het optreden

Hans Pols: ‘Ik heb er heel lang over nagedacht, want er zijn heel veel songs die ik zou willen doen,’ legt deelnemer Hans uit. ‘Voor deze show is het ‘Crazy little thing called love’ van Queen geworden. Een echt rock-‘n-rollnummer. Ik heb wel eens vaker op een podium gestaan, maar dat is al heel lang geleden. Voor dit optreden heb ik ook familieleden uitgenodigd.’

‘Vroeger heb ik wel cello gespeeld, maar ik ben meer een man van het woord,’ benoemt deelnemer Evert. ‘Niet voor niets heb ik theologie gestudeerd en ben ik assistent-dominee geweest. Ik speel in deze voorstelling orgel en lees een zelfgeschreven tekst voor over medemenselijkheid. Dat wil zeggen met zorg en liefde met elkaar omgaan.’

Deelnemer Joost: ‘Tijdens deze voorstelling speel ik mondharmonica en percussie en we zingen met z’n allen. Ik heb deze keer vooral gewerkt aan dynamiek, hard of zacht, ingetogen of voluit. Daarmee spelen geeft muzikaal een mooi effect.’

4. Samenkomen met familie en vrienden

Muziekprojectbegeleider Meike (vanuit het Ei-complex) vult de deelnemers aan met een vierde reden waarom KWIK leuk is. ‘Een optreden is een goede reden om familie en vrienden uit te nodigen, en te laten zien waar je mee bezig bent,’ legt Meike uit. ‘Alle deelnemers kiezen zelf uit welke muziek het beste bij hen past. Dit brengen we samen in een show van een uur. We oefenen een keer per week.’

‘Muziek kan een goed bindmiddel zijn om contact met familieleden tot stand te brengen via zo’n optreden,’ voegt mede-initiatiefnemer Declan van het Judith van Swethuis toe.

‘Kunst verbindt,’ benoemt ook activiteitenbegeleider Iris. ‘Door die gezamenlijke focus op de muziek en het spel ontstaat een groep met een groot gevoel van verbondenheid, terwijl het gewone leven voor de meesten nogal individualistisch is. Die verbinding voel je onderling, omdat je het samen doet, en met de maatschappij, omdat je optreedt voor een publiek. Als je ziet wat voor publiek erop afkomt, dat is echt niet alleen maar familie en vrienden. En het wordt elk jaar meer en breder.’

5. Uitlaatklep voor creatieve energie

Initiatiefneemster Irene Meijer-van Muiden van HVO-Querido vult aan: ‘Het is ongelooflijk om te zien hoeveel creatieve energie er vrijkomt bij de twee optredens. Nu gaan we dan ook kijken hoe we hiermee verder kunnen gaan. We hebben natuurlijk niet voor niets onlangs een muziekstudio bij ons dagactiviteitencentrum in gebruik genomen.’

‘We wilden het heel graag zingen met z’n allen. Dat voelde en hoorde je gewoon,’ zegt bewoner Ron over de vierstemmige uitvoering van het lied Freedom van George Michael tijdens het optreden in 2015.

6. Werken aan zelfvertrouwen en passies

Muziekdocent en slagwerker Ian vertelt: ‘Het leuke van KWIK vind ik dat mensen zo verdomd hard hun best doen om er iets van te maken. De meesten stijgen echt boven zichzelf uit. En omdat je elkaar steeds beter kent, beweegt iedereen zich makkelijker in de groep en wordt ook kritiek geven steeds makkelijker. Je wordt onderling steeds harder en directer. We eisen wel een beetje kwaliteit. Juist dat we als hechte groep werken, kan denk ik verklaren waarom zo weinig deelnemers podiumvrees hebben. De sfeer meestal heel ontspannen, ik kan er tenminste veel humor in kwijt.’

Zorgcoördinator Martin vertelt: ‘Spelen met het Vuiharmonisch Orkest heeft veel met het zelfvertrouwen van de bewoners gedaan. We traden op in discotheken, op studentenfeesten, braderieën en kermissen, maar ook in Carré, Paradiso en het Concertgebouw. We zijn nooit uitgelachen of uitgejouwd. Bewoners werden gewaardeerd. Dat is heel belangrijk, want als je waardering krijgt, dan groei je.’

‘We zien bij de deelnemers niet alleen veel talent, maar ook veel lef,’ benoemt collega Declan. ‘Het is niet niks om op een podium te gaan staan en je bloot te geven. Daarnaast biedt muziek de mogelijkheid om het talent van mensen uit te lichten. Wat komt er uit de cliënten zelf? Wat willen en kunnen ze nog leren? Het gaat mij meer om het gezamenlijke proces dan om het eindproduct.’

Benieuwd naar meer tips van Declan over het ontdekken van een passie of hobby? Lees verder in deze blog over het vinden van een passende dagbesteding. 

7. Oefenen met naar anderen luisteren

‘Muziek is ook communiceren,’ legt muziekprojectbegeleider Meike uit. ‘Je moet voortdurend goed naar elkaar luisteren. Samen breng je het, dus het vergt grote sociale interactie. Dan heb jij een solo, dan is de ander en dan kom jij weer. Ik merk een grote gemeenschappelijke liefde voor muziek, iedereen wil graag dat er iets moois ontstaat en daar samen naartoe werken. Want het is ook gewoon hard werken en strak oefenen. Het is fantastisch om te ervaren dat er zo dingen worden bereikt die buiten de muziek nooit zouden lukken.’

8. Breken met het ziektebeeld

Activiteitenbegeleider Iris vertelt: ‘Muziek en toneel zijn manieren van communiceren die boven het dagelijkse leven uitstijgen. Door het kunstmatige karakter zit je letterlijk in een andere rol. Je bent even geen cliënt, maar de onmisbare drummer van de band. Tijdens het spelen vind je elkaar op dat vlak en dat is het enige dat er op dat moment toe doet. Ziektebeelden komen niet ter sprake. Op het podium vallen beperkingen weg. Het publiek is de enige die een diagnose stelt.’

‘De meeste bewoners zijn heel erg zichzelf op het podium, heel ongedwongen. Tijdens de uitvoeringen tobben ze nergens over en zijn heel relaxed en bloeien op,’ gaat Iris verder. ‘In die zin is kunst ook heilzaam. Spelers worden tot concentratie gedwongen en daardoor valt het andere weg.’

Lees meer over bewoners die graag muziekoptredens geven in het artikel over de band Step by step.

Wat betekent muziek voor bewoners van HVO-Querido?

Lees verder in deze muzikale verhalen:

• Wat maakt KWIK (Kijk Wat Ik Kan) leuk voor deelnemers?
• Wat maakt spelen in de band Step by step leuk voor deelnemers?
• Bewoner Marcel: ‘Muziek is voor mij als ontspanningstherapie’
• Muziek is het mooiste dat er is voor deelnemer Carla
• Bewoner Olaf: ‘Muziek is voor mij niet iets therapeutisch’
• Deelnemer Sharon: ‘Muziek brengt me in een andere wereld’
• Bewoner Koko: ‘Muziek haalt je verdriet weg’