Een wooncirkel is abstract en concreet tegelijk. Abstract omdat het een concept is, een manier van werken en een idee over wonen en zorg in de wijk. Concreet omdat het over een tastbaar en nauwkeurig afgebakend stuk van de stad gaat. Onze locatie aan de Varikstraat in Amsterdam Zuidoost is sinds kort de kern van zo’n wooncirkel.
Drie collega’s van Team Zuidoost, persoonlijk begeleider Randolph Zaandam, zorgcoördinator Carolina Castillo Almonte en teammanager Pamela Zwaneneveld, leggen uit wat dit in de praktijk behelst. Persoonlijk begeleider Nancy Glunder hoort ook bij deze werkgroep, maar zij werd vlak voor het gesprek weggeroepen naar een cliënt.
Een kwartier lopen
‘Een wooncirkel is letterlijk een cirkel op de kaart in een woonwijk,’ legt Pamela uit. ‘In deze cirkel is alles op maximaal 15 minuten loopafstand. Onze locatie aan de Varikstraat is de kern van die cirkel. In het ideale geval zouden we precies in het midden zitten, in het hart. Onze locatie Varikstraat ligt echter net onder de Gaasperplas, heel mooi, maar daar wonen geen mensen, dus daar is geen zorg of ondersteuning nodig. Daarom wij hebben onze wooncirkel anders getekend.’
Wooncirkel Varikstraat
Verbinding
‘In die cirkel wonen mensen die door ons of andere organisaties worden begeleid,’ aldus Carolina, ‘maar natuurlijk ook heel veel mensen zonder begeleiding. Al die mensen wonen door en naast elkaar. Wij zijn er voor iedereen in de wijk, niet alleen voor cliënten. In de wooncirkel zorgen we voor ontmoeting en verbinding. Wij hoeven het niet allemaal zelf te doen. We proberen ervoor te zorgen dat mensen elkaar meer gaan ondersteunen. En als het nodig is, kunnen wij mensen verwijzen naar specialistische zorg. Zo kunnen mensen zoveel mogelijk thuis, in hun vertrouwde omgeving blijven wonen, ook als het wat minder gaat.
Met onze wooncirkel versterken we de sociale infrastructuur in deze wijk.’
Thuis in de wijk
‘Door zorg en ondersteuning dichtbij de mensen te organiseren, dragen wij eraan bij dat mensen langer gewoon thuis in de wijk kunnen blijven wonen,’ vult Pamela aan. ‘Volgens de gemeente is het door het toenemende tekort aan zorgpersoneel nog meer van belang om op elkaar terug te kunnen vallen. Dat vereist meer samenwerking tussen formele en informele zorg. Wooncirkels helpen daarbij. Zo staat het in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting.’
Sociale kaart
‘Collega Nancy heeft een inventarisatie gemaakt van wat er allemaal is aan voorzieningen bij ons in de buurt,’ stelt Carolina. ‘Dat blijkt echt veel te zijn. We hebben met veel bewoners, organisaties en instellingen in de wijk (opnieuw) kennisgemaakt. Hierdoor weten anderen ons ook beter te vinden. De wooncirkel is goed voor onze vertrouwdheid met de lokale sociale kaart, al had Randolph dat niet nodig, want in Gaasperdam kent hij iedereen al.
Zo hebben we een goed beeld gekregen van welke verbindingen er al zijn en waar we nog contact kunnen zoeken met externe partijen en buurtbewoners.
Dit doen we ook door regelmatig aanwezig te zijn in Buurthuis Gein.’
Pamela, Randolph en Carolina van Team Zuidoost
Buurtkamer
‘Op de Varikstraat hebben we een ruimte als buurtkamer bestempeld,’ aldus Pamela. ‘Daar komt de bewonerscommissie van Team Zuidoost bijeen, en een externe bewonerscommissie, een buurtcommissie en ook een groep die zich bezighoudt met het opschonen van de omgeving. We zijn in 2025 gestart met het opzetten van de wooncirkel. Het is nog ontdekken hoe we het invullen en verder ontwikkelen.
Onze collega’s van de Passeerdersstraat verstrekken bijvoorbeeld medicatie aan buurtbewoners. Dat zou hier ook een mogelijkheid kunnen zijn. We hebben de faciliteiten daarvoor en veel collega’s zijn daartoe bevoegd.’
Carolina: ‘Wij hoeven natuurlijk niet alles zelf te doen, maar als mensen hier met vragen komen, weten wij waar ze moeten zijn. Wij zijn een soort spin in het web.’
Laagdrempelig
‘Mensen moeten hier makkelijk naar binnen kunnen lopen,’ zegt Randolph, ‘onze buurtkamer moet voor iedereen laagdrempelig zijn. Als je hier al eens bent geweest voor het een, dan kom je makkelijker langs voor het andere dat hier wordt geboden. We zijn nu bijvoorbeeld bezig met Civic om te kijken of zij hier een spreekuur schuldhulpverlening kunnen houden. Want naar een locatie van Civic toe gaan, is voor veel mensen een drempel. Mensen stappen nu eenmaal eerder een kamer binnen die ze al kennen, dan dat ze naar een groot vreemd kantoor gaan. Bekend, vertrouwd, korte lijntjes en dat je elkaar kent, daar voelen de meeste mensen zich prettig bij.
Ik zie het zo: in plaats van iedereen zelfredzaam, zijn we in de wooncirkel samen redzaam.’
Meer dan zorg
‘Het gaat niet alleen om zorg,’ stelt Pamela. ‘Als we hier bijvoorbeeld een workshop van het Digicafé hebben, dan kunnen alle mensen uit de buurt langskomen met vragen en voor praktische tips over het gebruik van hun smartphone of computer. Daar hoef je niet voor in zorg te zijn.
De wooncirkel past bij HVO-Querido. Het is een manier van werken die goed aansluit bij onze gebieds- of wijkgerichte benadering, waarin we de zorg dicht bij de klant en zijn of haar omgeving organiseren. Ik zie de wooncirkel daarnaast als een mooie manier voor ons om meer te integreren in de buurt. Het is een investering om samen meer verbinding te maken en elkaar te versterken. Zo weten steeds meer mensen wie wij zijn en waar we voor staan.’
Meer over wooncirkels
De wooncirkel is een concept dat is bedacht door zorgorganisatie Leviaan. HVO-Querido omarmt wooncirkels als ondersteuning voor mensen die baat hebben bij nabijheid van voorzieningen en zo toch zelfstandig(er) kunnen wonen.
Kijk hier voor een presentatie van woningcorporatie Rochdale over wooncirkels in Amsterdam.
Kijk hier voor meer artikelen en verhalen van Team Zuidoost.
