Verhalen

Ze heeft haar woonschip verkocht en trekt binnenkort met haar vriend de wijde wereld in. En dus neemt Elke Engels (persoonlijk begeleider, zorgcoördinator, projectmedewerker en OR-lid) na 24 jaar afscheid van HVO-Querido. Hoe kijkt ze terug op haar carrière bij ons en heeft ze misschien nog tips?

Elke Engels (1977) groeit op onder de rivieren in een gezellig gezin. ‘Bij ons thuis was het een zoete inval,’ vertelt Elke, ‘veel aanloop, veel kinderen die kwamen spelen. Want bij ons mocht eigenlijk alles. De vrijheid en dat dingen mogen en kunnen hebben me gevormd tot wie ik ben.’

Sociaal werk

Elke: ‘In 1996 ben ik naar Amsterdam gegaan, studeren aan de HvA. Dat heette toen nog SPH, Sociaal Pedagogische Hulpverlening, dat heet nu Social Work. Ik ben ook meteen vrij fanatiek bij een studentenvereniging gegaan, de SSRA. De eerste twee jaar vond ik weinig aan. Pas in het derde jaar kon je de richting kiezen naar interesse. Mijn stage in Noord, bij DAC De Wingerdweg [voormalig dagactiviteitencentrum van Cordaan, red.], vond ik meteen heel interessant.’

Judith van Swethuis

‘En op een gegeven moment ga je werken,’ aldus Elke. ‘In de Volkskrant had je op zaterdag nog het vacaturekatern. Het Judith van Swethuis zocht een persoonlijk begeleider. Geen idee, leek me leuk. Soms duik je gewoon ergens in. Zo kwam ik in november 2002 als 25-jarige bij HVO-Querido.’

‘Bij het Judith van Swethuis heb ik veel geleerd. De rehabilitatiemethodiek stond hoog in het vaandel en dat is de basishouding waar HVO-Querido nog steeds voor staat.
Het was een lieve omgeving vol warme mensen. Barbara Thomsen werkte daar, we hebben later samen in de OR gezeten en we zijn nog steeds vriendinnen.
Laatst zag ik bij KWIK bewoners uit die tijd, zoals Joost, Ron, Margreet en Egbert. Dat wil ik wel even speciaal benoemen, de muziekprojecten van HVO-Querido vind ik echt fantastisch.’

BW Zuid

‘Na een paar jaar miste ik het ontwikkelingsgerichte, het toekomstperspectief, vervolgt Elke. ‘Ik was zelf nog zo jong. Toen ben ik naar BW Zuid gegaan met beschermd én begeleid wonen. Klein teampje, klein kantoortje. Op de fiets naar de mensen thuis. Sommigen woonden alleen, anderen in een groep, en heel divers qua hulpvragen. Een andere manier van werken. Door de jaren heen heeft het psychiatrieteam in Zuid vele vormen en samenstellingen gehad. Het zwaartepunt zat er voor mij altijd in om de cliënten zo weinig mogelijk “last” te laten hebben van alle veranderingen.’

Compliment

Elke laat een paar brieven en ansichtkaarten zien. ‘Kijk, ik ben aan het ontspullen. Maar dit kaartje zal ik altijd bewaren. Ik heb het van een bewoner gekregen. Dit raakt voor mij wel een kern.’

Het was niet alleen praten over moeilijke dingen waar ik mee worstelde, maar vooral ook voelen. Voelen dat ik er mocht zijn. Ik voelde me door jou altijd begrepen, getroost en vooral veilig. Als ik in een crisis opbelde, eenzaam was of niet meer wist wat me overkwam, stelde jij mij vaak gerust. Dan kon ik even langskomen voor een kopje thee. Zo was het een beetje te verdragen. Het leek dan alsof ik opgerold lag in een deken: arm, beschermd en niet alleen.

Woonbegeleiding inzetten

Elke: ‘In die periode ben ik ook met Ragna Louman gaan samenwerken aan verschillende projecten. We onderzochten waar woonbegeleiding nog meer het verschil kon maken. Samen met woningcorporaties ondersteunden we mensen met schulden, psychiatrische problemen of verslaving. Als je voorkomt dat iemand dakloos wordt, voorkom je niet alleen veel persoonlijk leed, maar ook maatschappelijke kosten. Dat maakte het werk inhoudelijk ontzettend interessant. Dankzij dit project heeft HVO-Querido zorg verleend aan cliënten in Amstelveen en Uithoorn.’

Wachtlijstbegeleiding

‘Toen ben ik gevraagd voor het project trajecthouderschap voor de maatschappelijke opvang met Paul Toby. Ik wist best wat van psychiatrie, maar de sociale kaart voor de verslavingskant, dat is een verschil van dag en nacht. Gelukkig zat Valerie Florentinus in het groepje, zij heeft mijn kennis op dat vlak aardig kunnen bijspijkeren. We hebben wachtlijsten opgeschoond en veel (UMO) trajecten kunnen starten. Mensen zijn daadwerkelijk korter dakloos geweest dankzij de wachtlijstbegeleiders.

Discus

‘Daarna ben ik gevraagd om een half jaar als zorgcoördinator bij Discus te komen werken,’ vervolgt Elke, ‘als ziektevervanging. Dit heb ik uiteindelijk zeven jaar gedaan. Wessel de Vries was mijn leidinggevende in die jaren. Een fantastisch fijn mens met een hele grote passie voor zijn werk.
Daar heerste een enorme ja-cultuur, een leuke, inspirerende grondhouding. Als je iets bedacht, dan was het: maak een goed plan, met een kostenraming, dan gaan we kijken wat mogelijk is.’

‘Er was toen nog geen lesprogramma voor zorgcoördinatoren. Nu wel, dat doet HVO-Querido goed. Ik moest het zelf verzinnen. Gelukkig had ik Lorraine en Jaap naast me, ervaren collega’s waar ik veel van heb geleerd.’

Noord

‘Toen kwam het wijkgericht werken en ben ik in 2021 naar Noord gegaan. Samen met Rosanne, Mehdi, Hishaam, Boy en Marleen hebben we Team Noord opgezet. Eerst hebben we de bestaande teams in ere gehouden, maar gaandeweg zijn we gaan mixen. Zo krijg je kruisbestuiving, het beste van twee werelden. Leren van elkaars werkwijze werkt heel goed. De samenwerking met alle belangrijke schakels in een woon-zorgtraject loopt goed. De lijnen zijn kort, waardoor je elkaar sneller en effectiever vindt bij moeilijke of uitdagende situaties.’

‘Sinds januari ben ik geen zorgcoördinator meer,’ aldus Elke, ‘maar begeleider. Het duurde langer dan verwacht om ons schip te verkopen. Zo heb ik mijn opvolger, Marieke Assen, nog kunnen inwerken. Zij komt oorspronkelijk ook van BW Zuid, ja, het is één grote incrowd, haha.
Ik vind het heerlijk om weer als begeleider aan de slag te zijn. Lekker direct contact met mensen, huisbezoeken. Noord is leuk, het team is geweldig. Ik had het eerder moeten doen, want als zorgcoördinator is je laptop-tijd groot.’

Uitdaging en zorg

‘De maatschappij verandert en we hebben te maken met bezuinigingen. Als een cliënt het niet redt op een woning en meer vangnet en bescherming nodig heeft, is het een heel proces om iemand op de juiste plek te krijgen. Ik heb daar menig slapeloze nacht van gehad. De wachtlijsten zijn enórm. In mijn periode als zoco moest ik soms alles uit de kast trekken, zowel preventief als ad hoc, om samen met mijn netwerk passende zorg te regelen. Dit is een verantwoordelijkheid die soms zwaar kan voelen.’

Dankbaar

‘Waar ik misschien nog wel het meest dankbaar op terugkijk zijn de mensen. Collega’s die altijd voor elkaar klaarstaan, teams waarin je de meest uiteenlopende situaties samen draagt. En natuurlijk cliënten die enorme stappen zetten. Je loopt als mens een stukje met iemand mee in het leven. Dat blijft een voorrecht.’

Samenwerken

‘Als zorgcoördinator is het heel tof je dat je veel mensen en partijen goed kent. Samen kijk je naar de situatie van een cliënt. Oké, in principe is het allemaal nee. Maar hoe kunnen we met z’n allen toch iets voor elkaar krijgen? Samen kijken hoe dingen wél kunnen. Met z’n allen een stip aan de horizon blijven zien. Als je het hebt over kwaliteit van zorg, dan ligt daar de grote winst, zo goed mogelijk met iedereen samenwerken.’

Voor elkaar

‘Ik weet niet hoe het elders gaat, maar in Noord staat collegialiteit hoog in het vaandel,’ aldus Elke. ‘Mensen zorgen hier echt voor elkaar. Want je incasseert enorm als begeleider. Heftige verhalen, grilligheden in gedrag, schrijnende omstandigheden, psychoses, verslaving etc. Dat moet je allemaal zien te handelen. Dan is het belangrijk dat je een team hebt waar je je zorgen bij kwijt kan, je onmacht kan uiten, en successen kunt vieren.’

Goed

Elke: ‘Ons trainings- en opleidingsaanbod vind ik goed. Verder vind ik HVO-Querido heel creatief. Je hebt landelijk en gemeentelijk beleid en wij proberen altijd te kijken waar wij invloed op kunnen hebben. Wat kunnen we wél doen? Hoe kunnen we urgente vragen van mensen toch oplossen.
De laagdrempeligheid van HVO-Querido, het niet-hiërarchische, vind ik ook tekenend. En natuurlijk de krachtgerichte benadering van cliënten. Ik merk echt verschil in bejegening met mensen die bij andere organisaties werken. Dat hoor ik ook terug van cliënten.’

Tip

‘Als je net begint en veel te leren hebt, is het wijs om te beginnen bij een team waarin collega’s nabij zijn, of waar je cliënten met z’n tweeën begeleidt. Dan kun je inhoudelijk overleggen en ervaringen delen. Soms hoeven mensen maar één ding te zeggen en het is bij mij code rood. Maar als je geen ervaring hebt met een manische of psychische decompensatie, dan weet je niet hoe je die signalen moet interpreteren.’

‘Investeren in collega’s is noodzakelijk om ze tot goede vakmensen in te werken. In Noord hebben we los van de cliëntbespreking ook iedere week speedcasuïstiek met de gedragsdeskundige erbij. Een mooi initiatief om met elkaar te sparren en te delen.’

Top en flop

‘Het is top dat iedereen op alle afdelingen van HVO-Querido elkaar probeert te helpen,’ vindt Elke. ‘Iedereen heeft hart voor de zaak. Gisteren ging ik bijvoorbeeld met Marco Loos naar een woning en daar fikst hij nog even dat een wasmachine wordt weggehaald. En Raymond heeft ons zó vaak uit de brand geholpen met sleutelperikelen. Dat klinkt simpel, maar het is zo fijn dat het kan.
We zijn een grote organisatie geworden, ik hoop dat het knusse en kneuterige, dat HVO-Querido ook heeft, behouden blijft.
Ook goed: als mensen iets graag kunnen en willen, dan worden die ambities bij HVO-Querido vaak gezien en ook beloond.’

‘Wat echt veel beter moet is de wijze van verslaglegging in Pluriform. Dat is zo ongebruiksvriendelijk, nodeloos ingewikkeld en versnipperd. Zo raak je ontmoedigd om planmatig te werken. Hoe moeilijk kan het zijn? Maak gewoon één levend document waar alle informatie in staat. Het 8-fasenmodel vond ik fijn.’

‘En wat ik al jaren schrijf als tip in mijn medewerkerstevredenheidsonderzoek: de ondernemingsraad is zo onzichtbaar. Zonde, want het is zo’n belangrijk orgaan. Vroeger schreef onze secretaris iedere zes weken een korte nieuwsbrief.’

Reizen

Nu breekt voor Elke een nieuw hoofdstuk aan. Reizen, Spaans leren en ontdekken wat het leven nog meer te bieden heeft. Maar de lessen uit 24 jaar HVO-Querido neemt ze mee: blijven kijken naar mogelijkheden, vertrouwen houden in herstel en altijd samen onderzoeken hoe het wél kan.