Plekken om te groeien heet het nieuwe boek van Max Huber, senior onderzoeker bij HVO-Querido. Op dinsdag 25 november wordt het gepresenteerd in de Tolhuistuin. Speciaal voor ons licht Max alvast een tipje van de sluier op.
Waarom heb je dit boek geschreven?
Om verschillende redenen. Inhoudelijk is HVO-Querido een organisatie die woonzorg biedt en de plek waar dat gebeurt is daarbij heel belangrijk. Met plek bedoel ik de fysieke, sociale en maatschappelijke omgeving. Men spreekt wel van een helende omgeving. In dit boek denk ik door over hoe zo’n plek zich verhoudt tot de zorg die wij bieden. Wat maakt een plek fijn? Hoe kan een plek bijdragen aan het terugpakken van de regie over je leven?
Als kapstok gebruik ik het ABC-model uit de psychologie. Dat is gebaseerd op drie basisbehoeften van mensen: autonomie, binding en competentie.
De tweede reden is dat ik na een proefschrift en talloze wetenschappelijke artikelen wel eens iets anders wilde schrijven, iets voor een wat breder publiek. We hebben immers allemaal te maken met de invloed van onze omgeving. Plekken om te groeien is geschreven op basis van theorie en praktische inzichten, maar ook op basis van mijn eigen ervaringen. Het boek begint met mijn zoektocht naar plekken die voor mij en mijn gezin van belang zijn. Het is mijn meest persoonlijke boek tot nu toe. Het boek is onderzoekend en essayistisch van opzet, maar biedt ook praktische tips die je meteen kan toepassen.
Max Huber van ons Onderzoeksbureau met zijn nieuwe boek Plekken om te groeien
Het eerste dat in het oog springt is de voorkant van het boek met een schilderij van Vincent van Gogh.
Ja, dat is de ‘Tuin van het ziekenhuis in Arles’ uit 1889, een psychiatrische kliniek. Van Gogh was daar toen opgenomen. Ik heb er al de nodige discussies over gevoerd. Veel mensen denken bij een psychiatrische kliniek aan onveilige, tirannieke instituten. Maar juist eind 19e eeuw waren er op dat gebied ook veel vooruitstrevende en verlichte initiatieven. Ik vind het een mooi schilderij en het sluit goed aan bij het boek. Want terwijl hij was opgenomen kreeg Van Gogh daar de ruimte om te schilderen. Daar heeft hij dit schilderij en een aantal andere prachtige werken gemaakt. Dat zegt iets over die plek.
Wat bedoel je met groeien?
Groei is een van de metaforen die ik gebruik in het boek. Het staat voor de individuele ontwikkeling van mensen. En soms gebruik ik het letterlijk, zoals de groei van planten en bomen in de tuin en de natuur en hoe dat bijdraagt aan onze groei, aan ons welbevinden. Wetenschappelijke inzichten laten zien dat wij de natuur nodig hebben. Elke dag even tussen het groen, daar knap je van op. Toch doe wij daar als organisatie nog weinig mee.
Terwijl even met je cliënt naar buiten gaan heel goed kan zijn. Door samen buiten te lopen, raak je op nieuwe manieren in gesprek. Maar we doen dat niet. Wandelen vinden we geen werken.
Voor wie is dit boek bedoeld?
Iedereen moet het kunnen lezen, dat is de insteek. Het staat niet vol met moeilijke, wetenschappelijke taal. Elk hoofdstuk eindigt bovendien met praktische tips. Door het boek heen staan tal van praktijkvoorbeelden. Iedereen is natuurlijk een mooi streven, maar ik denk dat vooral mensen met belangstelling voor de maatschappelijke opvang en het beschermd wonen het interessant zullen vinden.
Wat maakt een plek tot een helende omgeving?
Het gaat er vooral om dat een plek op dat moment bij jou past. Want een plek die niet bij je past geeft stress. Hoe zo’n plek eruit ziet verschilt dus per persoon. De een is gebaat bij veel rust en groen, terwijl iemand anders juist veel levendigheid wil. Een helende omgeving is voor mij de plek waar je het meest tot je recht komt. Wij zijn nog altijd geneigd om dat voor anderen in te vullen, terwijl we beter aan mensen kunnen vragen wat ze zelf willen. Wat werkt voor jou?
Misschien is het omdat ‘helende omgeving’ een beetje plechtig klinkt, maar mensen denken daarbij altijd aan grote maatregelen. Terwijl kleine, makkelijk te realiseren dingen ook al verschil maken. Denk aan genoeg planten of warm licht.
In mijn boek geef ik verschillende voorbeelden van geslaagde omgevingen bij HVO-Querido. Zoals het Respijthuis. Dat is een goede plek. In de huiskamer en de tuin daar kun je bijvoorbeeld hele goed samen maar ook apart zitten. Mensen waarderen dat.
Maar ook de Domselaerstraat is zo’n plek. Dat zou je niet meteen verwachten, in een oude kliniek. Maar de medewerkers hebben echt enorm hun best gedaan om het tot een mooi, warm thuis te maken en dat is gelukt.
Kun je goed tegen kritiek?
Haha, nou als onderzoeker ben ik eraan gewend dat zo ongeveer alles wat ik schrijf langs een redactieraad gaat. Dus affakkelen en neersabelen, daar ben ik wel aan gewend. En ik houd van intellectuele meningsverschillen. Maar nu is dat wetenschappelijke filter er tussenuit. Kritiek gaat nu over mij. Dus dat voelt anders. Maar ik hoop natuurlijk wel op respons, want geen reactie is dodelijk.
Wat kunnen we verwachten de 25e?
Het wordt een leuke middag. Het is niet alleen een boekpresentatie, er zijn diverse presentaties van praktijkvoorbeelden van plekken om te groeien. Er is ruimte voor debat, uitwisseling en inspiratie. Er is een mooie fototentoonstelling. Het wordt een middag waarop we laten zien hoe wij werken aan goede woonzorg.
