Bij HVO-Querido werken momenteel drie teammanagers met het addendum ervaringsdeskundigheid. Pamela Zwaneveld, teammanager van ons Team Zuidoost, is tot nu toe de enige van hen in het primaire proces.
Pamela Zwaneveld (1982) groeit op in Amstelveen. ‘Ik ben half Nederlands, half Indisch. Mijn familie komt uit Nederlands-Indië, wat tegenwoordig Indonesië is,’ vertelt Pamela. ‘De laatste jaren ben ik me meer gaan verdiepen in die roots. Ik heb bijvoorbeeld uitgezocht hoe mijn opa en oma in Indonesië leefden. Zij woonden in Soerabaja, op Java. Mijn opa blijkt boordwerktuigkundige te zijn geweest. Ze woonden op een soort campus van de Amerikanen. In een groot huis met drie baboes, best wel in rijkdom.
Het is aan de ene kant fijn om meer over mijn afkomst te weten te komen. Maar soms voel ik me daardoor ook wat verloren. Want wie ben ik dan? Ik ben hier geboren, maar er ligt ook een stuk van mij in Indonesië.’
Indisch zwijgen
‘Toen Indonesië onafhankelijk werd, moest mijn familie het land uit en is in 1957 naar Nederland gekomen. Dat hele proces heeft van alles in mijn familie gedaan. Maar bij ons thuis werd er nooit over gesproken. Niet door mijn opa en oma en niet door mijn vader. Terwijl er heftige dingen zijn gebeurd Daar is een term voor, het Indisch zwijgen. Ik wil juist weten wat daar is gebeurd. Wat is er generationeel doorgegeven aan trauma’s?’
‘Mensen van Indische afkomst bezoeken nog steeds pasars om met elkaar een bepaalde verbondenheid te voelen,’ aldus Pamela. ‘In het Nederlands elftal voetbalt nu een Indische jongen, Reijnders. Indonesië gaat daardoor helemaal los als Nederland speelt. Ik heb er wel eens met mensen over gesproken. Hallo, wij hebben hele nare dingen gedaan! Zij zeggen: dat is geweest, we zijn nu verder. Wij zijn trots op mensen die verbonden zijn aan Indonesië.’
Pamela Zwaneveld
HVO-Querido
Na een opleiding tot GGZ-agoog, werkt Pamela vijf jaar in de jeugdzorg als begeleider op verschillende woon- en behandelgroepen bij De Bascule en Spirit (nu samen Levvel). Ze wil graag met cliënten bezig blijven, maar niet meer één op één. Zo komt ze in 2010 bij HVO-Querido, als instroomfunctionaris bij ons Bureau Aanmelding en Plaatsing.
Teammanager
‘De zorgadministratie, die heette toen nog de centrale cliëntenadministratie, viel vroeger onder het BAP. Er kwam een project om daar een aparte afdeling van te maken en mij werd gevraagd om dat te coördineren. Iets later moest ook het Centraal Punt Wonen als afdeling beter worden neergezet. Die gingen van drie naar tachtig woningen in de maand. Toen heb ik het CPW erbij gedaan. Als coördinator had ik al leidinggevende taken en zo ben ik in een ontwikkeltraject tot teammanager gekomen.’
‘Mijn hart ligt bij het werken met mensen, dus als teammanager wilde ik graag naar het primaire proces. Zo ben ik in Zuidoost terechtgekomen. Marion van den Boorn bestierde hier drie afdelingen in haar eentje: Fleerde, Varikstraat en Anton de Komplein. Best wel druk, dus dat hebben we verdeeld.’
Veel meegemaakt
‘Ik heb altijd affiniteit gevoeld met herstel en ervaringsdeskundigheid. Ook door mijn eigen verleden. Als kind heb ik veel meegemaakt, ik ben opgegroeid met veel onveiligheid. Mijn vader is door alle gebeurtenissen in Indonesië opgegroeid in een koud gezin en dit maakte dat hij zelf niet warm en liefdevol kon zijn. Af en toe sprak hij met zijn handen, om het zo te omschrijven.
En ik ben één van de meisjes van de misstanden in de turnwereld. Van mijn vijfde tot mijn twaalfde heb ik op topniveau geturnd. Echt topsport, ik trainde makkelijk 25 uur per week.
Ik moest altijd doorgaan, ik mocht nooit praten over pijn en nooit huilen. Een harde wereld.
Die onveilige situaties maakten dat ik trauma’s ontwikkelde en al vroeg bij jeugdzorg terechtkwam. Ik heb verschillende diagnoses opgeplakt gekregen, een verslaving gehad. Herstel en ervaringskennis zijn een rode draad in mijn leven.’
Herstel
Pamela: ‘Tijdens een teammanagers tweedaagse had ik een mooi gesprek met Karla Nijnens over het Herstelbureau. Zij kon daar wel wat ondersteuning gebruiken en omdat ik heel erg geïnteresseerd ben in deze onderwerpen ben ik daar terechtgekomen. Weer iets later werd ik daar teammanager en ook Howie the Harp en het Respijthuis kreeg ik onder mijn vleugels.’
Ruimte
‘Bij het Herstelbureau heb ik de training Werken met eigen ervaring gevolgd,’ aldus Pamela. ‘Ik wilde graag zelf weten welke cursussen we bieden. En ik was geïnteresseerd in het addendum ervaringsdeskundigheid. Ik had wel verschillende therapieën en coaching gedaan, maar ik was nog niet ervaringsdeskundig. Dat is bij het Herstelbureau begonnen. Heel bijzonder, de vibe die daar hangt. De gelijkwaardigheid, de ruimte die er is om jezelf te mogen zijn met alles wat je hebt meegemaakt, echt magisch.
Daarna heb ik meer cursussen gevolgd. Het Wellness Recovery Action Plan (WRAP), Honest, Open & Proud (HOP) en Ervaringsdeskundige Inzet in Leiderschap, Advies en Bestuur. Dat is een opleiding van Howie de Harp en het PAO. Na het volgen van de opleiding heb ik het addendum gekregen.’
Pamela op het kantoor van Team Zuidoost aan de Bijlmerdreef
Ervaringen inzetten
‘Bij HVO-Querido is Clemens Blaas [bestuurder HVO-Querido 2007-2020, red.] volgens mij ooit met dit onderwerp gestart. Hij zei dat wij allemaal onze ervaringen met ons meedragen en dat dit oké is. Dat we die ervaringen op een goede manier met elkaar kunnen inzetten. Dat spreekt me aan. Daarmee doorbreek je een taboe. Dat het oké is dat wij als mens van alles hebben meegemaakt. En dat die gebeurtenissen ons hebben gevormd tot wie we nu zijn.’
Een deel van mij
‘In het begin is spannend en kwetsbaar om over je eigen ervaringen te vertellen. Dingen delen die je nog niet eerder zo hebt gedeeld. Dat is echt een coming-out. Ik ben vaak veroordeeld door mensen in mijn omgeving en ik had last van zelfstigma. Mijn verslaving bijvoorbeeld was iets waar ik nooit over sprak. Ik schaamde me. De afgelopen jaren heb ik geleerd dat die verslaving een onderdeel van mij is geweest. Het raakt me nu niet meer als jij daar iets van vindt. Want ik weet van mezelf dat ik oké ben met alles wat ik heb meegemaakt.’
Gezien en gehoord
‘Kijk, als zeventienjarige heb ik een tijdje bij De Bascule gezeten, dus ik weet hoe het is om in een 24-uurssetting te wonen. In een kamer die niet jouw kamer is, en dat de mensen die er werken gewoon naar huis gaan. Ik weet hoe het is om last te hebben van verslaving. Niet dat ik daar continu mee te koop loop, maar als het passend is bij de situatie kan ik op die golflengte praten. Cliënten schrikken daar soms van, ze verwachten het niet. Maar ze voelen zich wel echt gezien en gehoord.’
Voelsprieten
‘Ervaringsdeskundigheid is meer dan praten over heftige dingen die je hebt meegemaakt. Je hoeft niet verslaafd geweest te zijn of een psychiatrische opname achter de rug te hebben. Er zijn dingen die we allemaal meemaken. Verlies, rouw, eenzaamheid of wanhoop. Daardoor kun jij je voorstellen hoe de ander zich voelt. Zo kun je mensen ondersteunen, of iets teruggeven, of luisteren en er voor diegene zijn op een gelijkwaardig niveau.’
Door mijn ervaring heb ik fijne voelsprieten. Ook als mensen er niet over praten, voel ik het aan als het niet goed met ze gaat. Je herkent signalen, bijvoorbeeld als iemand in de overlevingsmodus zit, want dat heb je zelf meegemaakt. Mij heeft toen dat en dat geholpen. Wat gaat jou nu helpen?’
Alle lagen
Pamela: ‘Bij Team Zuidoost hebben we drie collega’s naast mij met het addendum. Bij de sollicitatiegesprekken sluit er altijd een collega met ervaringsdeskundigheid aan.
Er werken pakweg zeventig teammanagers bij HVO-Querido. Drie daarvan hebben het addendum. Dus daar is nog een weg te gaan. Ik zou het echt fantastisch vinden als we ook een directeur of bestuurder met ervaringsdeskundigheid zouden krijgen. Die brede blik, dat zou ik HVO-Querido gunnen, dat er in alle lagen en alle functies mensen met het addendum werken.
Zelf ben ik een open boek. Ik hoop dat mijn collega’s de ruimte voelen om open, eerlijk en gelijkwaardig te zijn, ook bij ingewikkelde onderwerpen. Ik denk dat we dan het meest bereiken.’
Sterk
‘Een van de vooroordelen over mensen met ervaringsdeskundigheid is dat ze kwetsbaar zijn en niet stabiel,’ zegt Pamela. ‘Dat is echt niet waar. Ervaringsdeskundigen hebben hun ervaringen verwerkt en doorleefd. Ze hebben therapieën gevolgd, collectief kennis opgedaan. Ze hebben de dingen die ze hebben meegemaakt een plek gegeven en zetten die in om anderen te helpen.
Als ik me niet zo goed voel, dan weet ik uit ervaring dat ik misschien een uurtje eerder moet stoppen, in plaats van dat ik door blijf gaan met verzuim tot gevolg. Maar het stempeltje is hardnekkig. Als we griep hebben durven sommigen van ons zich daardoor niet ziek te melden.’
Mijn plek
‘Bij het Herstelbureau was ik steeds meer beleidsmatig en strategisch bezig. Ik miste de verbinding met de mensen en de zorg. Dus teammanager in Zuidoost voelde als thuiskomen.
Dit is de plek waar ik moet zijn. Met mensen, met begeleiders en cliënten.
Ik vind het mooi om als eerste teammanager in het primair proces met het addendum aan de slag te gaan. In deze rol probeer ik mijn steentje bij te dragen om het taboe te doorbreken.’
Meerwaarde
‘Tijdens de laatste bijeenkomst voor teammanagers ging het ook over ervaringskennis en ervaringskundigheid. Daar heb ik voor alle aanwezigen een stukje van mijn verhaal verteld. Heel spannend om te laten zien dat het gewoon oké is, ook al ben je teammanager. Wij zijn allemaal mensen, wij zijn allemaal gelijk en wij mogen uitkomen voor wat we hebben meegemaakt.
Het zaadje is geplant, we omarmen deze kennisbron steeds meer. Maar veel collega’s zijn nog zoekende als het gaat om de concrete inzet van ervaringsdeskundigheid. Uit ervaring weet ik: het is een meerwaarde in je team.
We hebben een tool ontwikkeld om ervaringskennis in te zetten bij casuïstiekbesprekingen. Dat draagt eraan bij dat het iets gewoons wordt om je eigen ervaringen in te zetten.’
Het gevoel eronder
Op die dag hebben we een oefening gedaan. Wie zich herkende in een vraag moest gaan staan. Wie heeft er te maken gehad met rouw en verlies? Bijna de hele zaal ging staan. Wie heeft ooit therapie gevolgd? Weer gingen veel mensen staan. Zo hebben we laten zien dat iedereen een bron aan ervaringskennis heeft. Mensen denken bij het woord “ervaringen” vaak aan iets groots en zwaars. Maar dat hoeft dus helemaal niet. Als jij bijvoorbeeld voor een zieke ouder hebt gezorgd, dan heb je een hele berg aan ervaringskennis. Door een scheiding weet je wat het is om alleen te zijn of om wanhoop te voelen. Het gaat dus niet om de grote onderwerpen, maar om het gevoel eronder. En daar kunnen we allemaal over meepraten.’
Kijk hier voor meer verhalen en artikelen over ervaringsdeskundigheid.