Door haar ervaringen in te zetten in de praktijk van haar dagelijkse werk heeft Josje Hoeve, coach bij de HQ-Academie van HVO-Querido, het gevoel dat ze recht doet aan het ritme van het leven. Want het leven is nu eenmaal geen rechte lijn.
Josje Hoeve (1981) wordt geboren in Ransdorp en woont daarna in Zunderdorp, allebei in Landelijk Noord. Met haar zusje en broertje groeit ze op in een liefdevol gezin. Josje heeft een gelukkige jeugd, maar het is niet louter rozengeur en maneschijn, want haar moeder is chronisch ziek en dat heeft zijn weerslag op het gezin.
Lezen en schrijven
‘Als kind wilde ik schrijfster worden,’ vertelt Josje, ‘dat leek me een fijn leven. Ondanks mijn dyslexie las ik heel veel. De geijkte dingen, Jan Terlouw, Thea Beckman, en wat ik op dat moment aan het lezen was, zoiets wilde ik ook schrijven.’
Schrijven leek haar een goede rustige manier om het leven te benaderen, om het leven aan te kunnen, want dat is voor haar niet altijd makkelijk. Josje is gevoelig voor indrukken en vooral voor de emoties van anderen. ‘Vaak dacht ik: de mensen zijn niet eerlijk over wat ze voelen, of ik ben gek. Ik heb allebei serieus overwogen. Er is zoveel in de wereld, zoveel in het leven. Daar volop aan meedoen is voor mij niet vanzelfsprekend, dat is een opgave. Als je ziet wat er allemaal gaande is in de maatschappij.’
Josje Hoeve, coach bij HVO-Querido
Leven en dood
‘Vaak heb ik gedacht dat het leven niet zo aan mij is besteed,’ aldus Josje. ‘Als leven veel energie kost, dan is niet bestaan niet meer zo bedreigend. Ik voel me aangetrokken tot alles wat met de dood te maken heeft. Dat vind ik fascinerend. Daar heb ik ook verschillende cursussen over gevolgd.
Ken je die boeddhistische meditatieoefening waarbij je op een groot wit vel papier een klein poortje tekent waardoor je zelf verdwijnt? Toen ik dat eens deed, wist ik niet hoe snel ik door dat poortje moest gaan, maar daarna wilde ik tot mijn verbazing weer terug. Toch de moeite waard, dat leven. Misschien is dat het: hoe meer ik met de dood bezig ben, hoe meer ik het leven waardeer.’
Pedagogiek
‘Lezen doe ik nog altijd veel,’ vertelt Josje. ‘Momenteel de Death-Cast serie van Adam Silvera. Maar schrijfster ben ik niet geworden. Na de havo ben ik eerst Sociaal Pedagogische Hulpverlening gaan doen, maar daar was ik toen nog niet aan toe. Toen heb ik vwo gedaan en heb ik pedagogische wetenschappen gestudeerd aan de UvA, ik ben gedragsdeskundige.
Mijn zusje en ik zijn de dingen gaan studeren die onze ouders begrepen. Mijn zusje planologie, dat lag in de lijn van mijn vader, en pedagogiek, opvoeden, was het terrein van mijn moeder.
Mijn moeder was wel eens bezorgd over het studeren. Zij kende dat niet, zij had ons ook met alle liefde een leven zonder die laag gegund. Terwijl er bij mij iets werd aangezet. Voor mij is studeren net als lezen, iets wat ik mijn hele leven zal blijven doen’
De Veste
Josje: ‘Veertien jaar geleden ben ik bij HVO-Querido begonnen als teammanager van De Veste. Dat heb ik ruim zevenenhalf jaar gedaan. Dat vond ik mooi en boeiend en ik had een superleuk team. Daarom vond ik het moeilijk om het los te laten. Maar het was wel heel veel en heel druk. Er was altijd iets aan de hand.
Bovendien was ik daarnaast inmiddels projectleider veiligheid geworden. En er was toen even een tendens om de scope van teammanagers te vergroten. Meer teams op afstand leiden, dat kan ik niet. Ik houd van direct contact met collega’s en cliënten, ik moet het voelen.
Op een gegeven moment dacht ik over De Veste: of ik moet hier gaan wonen, gewoon intern gaan, zoals je vroeger wel zag, of ik moet iets anders gaan doen.’
HQ-Academie
‘De overstap naar het leiderschapsprogramma en het coachen voelde logisch,’ volgens Josje. ‘Na het project Samen veilig werken wilde ik inzetten op sociale veiligheid in teams, op krachtgericht leiderschap en op veiligheid in de mens zelf. Sinds kort doen we dat als coaches onder de paraplu van de HQ-Academie. We zijn een klein subteam dat aan het landen is in een grote groep. Mensen voelen zich vaak vooral verbonden met hun eigen team. Maar ik merk dat veel collega’s wel trots zijn op het grotere geheel van HVO-Querido. Onze kernwaarden zijn voelbaar, mensen voelen dat ze in een organisatie werken die die waarden leeft. Ik hoop dat we elkaar blijven aanspreken als we merken dat we dat niet doen’
Overleven
‘Volgens mij maakt ieder mens wel ontwrichtende ervaringen mee op een bepaalde manier,’ aldus Josje. ‘Niemand rolt volkomen ongeschonden door het leven. Iedereen is bijvoorbeeld wel eens iemand verloren. Verlies hebben we allemaal.
In mijn geval gaat het om angsten, depressies en eetstoornissen in mijn jeugd.
Soms ben ik echt overweldigd geraakt door het bestaan. Daar raakte ik dusdanig van in de knoop, dat ik helemaal verstarde. Dat is een verlammende ervaring. Angstig voor van alles, en dat belette me weer in van alles. Het normale leven kon geen doorgang vinden. Ik deed niet mee aan het leven, ik was alleen aan het overleven. Depressiviteit, een zware fase. Hiervoor heb ik hulp gezocht, maar ik heb ook veel zelf moeten ontdekken.’
Emancipatie
Josje: ‘Ervaring zie je niet aan de buitenkant. Weinig mensen schatten mij in als iemand met die ervaringskennis, denk ik. Terwijl ik ook cliënt ben geweest, ik heb tegenover de psychiater gezeten. Ik ken de andere kant van de tafel. Nu zie ik dat meer in het moment. Toen zaten we in die constellatie om tafel, over tien jaar is dat misschien wel andersom.
Ervaringen accepteren en omarmen, dat gaat niet vanzelf, dat gaat gepaard met veel innerlijke strijd. Ik kampte bijvoorbeeld met schaamte, met zelfafwijzing.
Door werk te maken van je ervaring, draag je bij aan een emancipatiebeweging. Daarom heb ik de training Werken met eigen ervaring gevolgd en later een opleiding om het addendum te krijgen.’
Ritme
‘HVO-Querido hanteert drie kennisbronnen: wetenschap, praktijk en ervaring. Door mijn ervaringen in te zetten als coach draag ik bij aan ontketening van de wijsheid van de ervaring. In het aanboren van die derde kennisbron is nog zoveel te halen. Door mijn ervaring in te zetten doe ik recht aan het ritme van het leven. Want het leven is geen rechte lijn. Kronkels, zijpaden, omwegen en ups en downs horen erbij.’
Leuker dan Netflix
‘Coaching is voor mij dicht naast iemand gaan staan’, aldus Josje. ‘Je mag met iemand meekijken, dat is een voorrecht, dat ontroert me. Ik vind een coachgesprek voeren leuker dan een avond Netflix. Het valt samen met wat ik van nature kan. Dit kunnen doen in een organisatie met een missie en visie waar ik in geloof, maakt dat ik me er vaak op verheug om naar mijn werk te gaan.’
Ruimte
‘In het begin dacht ik: eerst moet ik al mijn eigen shit op orde hebben om een ander te kunnen helpen. Nu weet ik dat dat niet hoeft. Je moet je eigen kwetsbaarheden natuurlijk niet projecteren op de ander, daar moet je wel eigenaarschap voor nemen, maar samen mens zijn geeft een enorme kracht.
Je geeft niet voortdurend uiting aan je ervaringen, integendeel. Je straalt uit dat je in verbinding bent met dat stuk in jezelf, dat er geen noodzaak is voor taboes of schaamte. Er is ruimte. Ruimte in jezelf voor de ander. Niet bang zijn voor verschillen, iedereen brengt zijn eigen pakketje mee. Het perspectief van de ander toelaten. Met elkaar de werkelijkheid uitvinden, dat is gelijkwaardigheid.’
Strijdbaar
‘Ik verwacht dat er bij HVO-Querido steeds meer mensen met het addendum zullen komen en dat we dat actief blijven stimuleren,’ zegt Josje. ‘Volgens mij zijn we met het Herstelbureau en Howie the Harp op de goede weg. Dat zijn hele mooie plekken, ik kom er graag. Er zijn mooie ontwikkelingen over de rol en functie van ervaringsdeskundige in de organisatie.
Het emancipatoire karakter van de inzet van ervaringsdeskundigheid geeft een gezamenlijk gevoel van strijdbaarheid, van verbondenheid in actie. Laten we de kracht van de doorleefde persoonlijke ervaring blijven opzoeken en inzetten.’
Naast haar werk bij HVO-Querido heeft Josje ook een eigen bureau: Hoeve Coaching.
