HVO-Querido heeft sinds begin vorige eeuw ervaring en expertise opgebouwd in het bieden van gespecialiseerde opvang en het leveren van professionele, toegankelijke en betaalbare zorg in de wijk. Dat doen we voor mensen met steeds meer verschillende achtergronden, en met vaak complexe problematiek. We vinden het belangrijk om met kennis en kunde blijven bijdragen aan het verminderen van armoede, onrecht, ongelijkheid en stigmatisering. Daarin zoeken we samenwerkingsrelaties op het niveau van de straat, de wijk, de stad, het land en internationaal. We trekken afwisselend samen op met ketenpartners, beleidsmakers, onderwijsinstellingen en andere gelijkgestemden om beleid te beïnvloeden en het goede voorbeeld te geven waar wij dat nodig achten. Welke zaken sprongen in 2024 in het oog?
In de overlevingsstand kom je niet verder
Ongedocumenteerden zijn mensen zonder een geldige verblijfsvergunning die door de praktijk van het vreemdelingenbeleid in de knel zijn geraakt. Ze komen bijvoorbeeld uit een zogenoemd ‘veilig land’ maar lopen toch gevaar, omdat ze tot de LHBTQI+ gemeenschap behoren. Of ze kunnen niet terug omdat hun land van herkomst ze niet terugneemt, of omdat ze statenloos zijn. De gemeende Amsterdam doet, samen met 5 andere gemeenten, mee aan de pilot Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV), die in 2019 startte. In dat kader bood HVO-Querido in 2024 aan bijna 400 kwetsbare ongedocumenteerde mensen 24-uursopvang aan op zeven locaties in de stad. Doordat ze niet meer alleen bezig zijn met overleven, hebben deze mensen daar meer mogelijkheid om, samen met onze begeleiders en andere instanties, te werken aan een toekomstperspectief. Dat kan zijn terugkeer naar land van herkomst, of een hernieuwde asielaanvraag. De ervaring heeft geleerd dat die niet zelden alsnog wordt verleend.
Ongedocumenteerden weer op straat
Met de komst van het nieuwe Kabinet Schoof, veranderde ook de visie op de LVV: in september kondigde minister Faber aan dat de regeling zou worden afgeschaft. Samen met ketenpartners én met de gemeente Amsterdam, trokken we aan de bel. We benadrukten dat het opheffen van de regeling niet alleen funest zou zijn voor de mensen in de opvang, maar ook negatief zou uitpakken voor de bewoners van de stad. Deze mensen komen dan immers weer op straat terecht, met alle gevolgen van dien.
“Het kost tijd om uit te zoeken wat er nog wel mogelijk is voor iemand. Als je op straat moet leven is er geen rust of ondersteuning om je nog te kunnen richten op een betekenisvolle toekomst. Met deze maatregel zetten we echt een stap terug als samenleving.” Barbra Velthuizen, directeur opvang HVO-Querido
De gemeente Amsterdam besloot meteen om de regeling uit eigen middelen nog een jaar voort te zetten, maar het is nog niet duidelijk wat er vanaf 2026 zal gebeuren. In 2025 blijven wij ons hard maken voor degelijke opvang vanuit landelijke financiering.
Begeleider Iwan en bewoner Ichwan in de opvang voor ongedocumenteerden.
Realistisch beeld van dak- en thuisloosheid
HVO-Querido vindt het aantal dakloze mensen in Nederland onaanvaardbaar hoog en vermoedde vorig jaar dat er veel meer mensen dakloos waren dan de in maart 2024 gepubliceerde schatting van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
“Er zijn meer jongeren en ouderen die dakloos zijn en die nu niet worden meegerekend. Wij zien de wachtlijsten voor onze passantenpensions waar economisch daklozen worden opgevangen, toenemen. Daarnaast hebben afgelopen winter meer mensen gebruik gemaakt van de winteropvang. En ons mobiele team signaleert meer buitenslapers. De grootste toename onder de dakloze mensen zien we onder de Europeanen die naar Nederland komen.” Jessica Wesselius van de Raad van Bestuur bij HVO-Querido
Volkshuisvestingsprobleem
Dit beperkte beeld brengt het risico met zich mee dat beleid daarop wordt ingericht. Dat is de reden dat HVO-Querido – wederom samen met een aantal andere organisaties en instanties – er vurig voor pleitte dat Amsterdam zou meewerken aan de zogenoemde ETHOS-telling, een andere telmethode die veel nauwkeuriger is en dus een realistischer beeld geeft. Dat gaat in 2025 gebeuren.
Zorgdirecteur Barbra Velthuizen praat met voorbijgangers tijdens de actie ‘Het begint met een dak’.
Maar dan ben je er nog niet. Voor het beëindigen of voorkomen van dakloosheid meer nodig dan zorg en opvang. Dakloosheid is een volkshuisvestingsprobleem. Een eigen thuis is voorwaarde voor herstel en het opbouwen van een toekomst. Daarom werken we samen met de gemeente Amsterdam en de regiogemeenten, corporaties en zorgaanbieders aan passende huisvesting van kwetsbare groepen. Daarom zetten we ons met het Nationaal Actieplan Dakloosheid, dat demissionair staatssecretaris Maarten van Ooijen eind 2022 lanceerde, in om dakloosheid te voorkomen en te beëindigen. En daarom deden we mee aan de actie het begint met een dak, die door het hele land heen georganiseerd werd.
