Verhalen

Rolf Willigenburg (1970) is kunstenaar sinds zijn twaalfde en is zelfs afgestudeerd bij de Rietveld, al zat hij tijdens zijn diploma-uitreiking in de gevangenis. Rolf woont nu ruim twee jaar via HVO-Querido in De Pijp, met begeleiding van ons Team Zuid. Hij zit boordevol plannen en is naar zijn gevoel op de goede weg.

Rolf groeit op de buurt van het Gooise Laren. ‘Echt een plaats voor schilders, omdat je er alles hebt. Heide, bos, een heus centrum. Israëls, Mauve en andere schilders van de Larense school. Maar de eerlijkheid gebied te zeggen dat ik feitelijk uit Eemnes kom, een boerendorp daarnaast. Mijn moeder woont er nog altijd. Ik ben al ruim 25 jaar weg uit Het Gooi. Met mijn ouders ging ik vroeger vaak naar Amsterdam. Naar het Rijks, naar het Stedelijk, winkelen.’

Ontruimd vanwege gebruikers in huis

‘In Amsterdam heb ik lang in de Spaarndammerstraat gewoond. Daar deed ik een schilderproject, maar dat werd stilgelegd. Het was een heel mooi pand, met een enorm panorama, maar dat ben ik helaas kwijtgeraakt vanwege overlast,’ vertelt Rolf.

Hij legt uit: ‘Ik maakte de klassieke fout en nam gebruikers in huis. De huisbaas vond mij wel een geschikte vent, maar de buurt had last van mijn gasten en ik kreeg de overlast niet weg. Het is een soort lawine, het kan allemaal in elkaar storten. Bij de ontruiming heb ik veel van mijn werk verloren. Daarna woonde ik op de Vlaardingenlaan, dat was ook wel prima. Na passantenhotel Boerhaave kwam ik ruim twee jaar geleden hier terecht.’

‘Klassieke fout: gebruikers in huis nemen. De overlast is als een soort lawine.’

Rolf voegt toe dat hij zelf ook gebruikt: ‘Abstinent zijn, dat wil ik niet. Ik zit in een heroïneregeling en dat bevalt me prima. Zo hoef ik niet de hele dag achter drugs aan te rennen. Daarmee geef je mensen hun leven terug. Langzaamaan krijg ik alles weer op de rails.’

Netwerken en statiegeld

‘Schilderen ben ik natuurlijk altijd blijven doen. Maar er komt meer bij kijken,’ legt Rolf uit. ‘Als kunstenaar moet je zelf je PR doen, je moet netwerken. Daar heb je bijna een dagtaak aan. Want je moet ook nog schilderen natuurlijk. Af en toe doe ik een commerciële klus, voor een café of zo.’

‘Weet je hoe ik ook een paar euro’s ophaal? Statiegeld,’ benoemt Rolf. ‘Overal staan flessen als je erop let. Veertig flessen is een tientje. Ik heb altijd veel op straat gelopen. Daar vind je van alles. Goeie spullen. Veel boeken bijvoorbeeld, die kun je makkelijk verkopen. Vroeger zette ik alles om in middelen. Toch zou ik mezelf geen genotzuchtig mens noemen.’

Kunstenaar zijn als identiteit

‘Als kind zat ik altijd te tekenen, ik kan me niet anders herinneren,’ gaat Rolf verder. ‘Op mijn twaalfde wist ik het: ik ben beeldend kunstenaar. Dat word je niet, dat ben je. Of niet. Op mijn twaalfde had ik mijn ware ik gevonden, mijn identiteit. Dit ben ik. Toen voelde ik me voor het eerst volledig.’

‘Het is een kwestie van veel doen en doorgaan,’ zegt Rolf. ‘Blijven oefenen, blijven schilderen. Vaak zit ik er na een uur of acht werken pas echt lekker in. Schilderen is ook verslavend, je krijgt er energie van. Na uren schilderen kom je in een soort tijdloosheid.’

‘Schilderen is ook verslavend, je krijgt er energie van. Na uren schilderen kom je in een soort tijdloosheid.’

Rolf: ‘In mijn opvoeding werd ik heel vrij gelaten. Dat heeft positieve en negatieve kanten. Op de middelbare school, rond mijn dertiende, veertiende ging ik flink blowen en andere middelen gebruiken. Op de Rietveld academie ben ik aangenomen op mijn talent, niet vanwege mijn schoolresultaten. Het meeste leer je op de academie van je medestudenten.’

Afgestudeerd aan de Rietveld

Rolf: ‘In 2003 ben ik afgestudeerd aan de Rietveld, afdeling schilderen. Ik verkocht onder meer monochrome schrijversportretten. Die ik maakte aan de hand van foto’s. Uitgever Bas Lubberhuizen heeft veel van mij gekocht. Voor JOOT, een boekhandel in de Jordaan, maakte ik portretten en andere dingen. Die zaak bestaat nu niet meer. Jammer, er waren vaak leuke lezingen en presentaties.’

‘Al van jongs af aan wil ik schilder worden. Mijn vader zei: jongen, er is geen droog brood mee te verdienen. Dus ging ik naar het grafisch lyceum. Heel netjes,’ vertelt Rolf. ‘Tijdje als art director gewerkt bij een reclamebureau. Maar ik wilde iets anders. Ik wilde van gebonden naar autonome vormgeving. Zes jaar heb ik over de Rietveld gedaan. Tijdens mijn diploma-uitreiking zat ik vast. Waar is Rolf?, klonk het door de zaal. Die zit in de gevangenis! Ach, je kunt het maar beter luchtig zien.’

Liever schilderen dan muziek maken

Rolf: ‘Op de lagere school was ik dol op Anton Heyboer. Daarna raakte ik in de ban van Breitner, dat donkere impressionisme had ik toen al lief. Wat furore maakt in kunstenaarskringen, wie subsidie krijgt, daar wist ik nog niks van.’

‘Zo rond mijn veertiende ging ik veel naar Tagrijn, een poppodium in Hilversum. Daar maakte ik ook affiches voor,’ vertelt Rolf. ‘Zelf heb ik ook nog in een bandje gespeeld. Zingen, rappen en gitaar, maar dat was geen lang leven beschoren. Ik ben liever aan het schilderen.’

Breed palet, ongebonden

‘Bij het scheppen heb ik een eigen signatuur, maar geen vaste vorm. Ik beoefen een mixture van stijlen,’ legt Rolf uit. ‘Nat in nat realisme, after nature, portretten, schetsjes met verf, collages, zeefdrukken, etsen, droge naald, abstract grafisch werk. Ik voel me niet gebonden. Soms ben ik wekenlang geboeid door bepaalde vormen en dan komt er weer iets anders. Vaak maak ik series, als een soort samples, maar dan met beeld.’

Waar haalt Rolf inspiratie vandaan?

‘Alles wat er op mijn pad komt, kan een bron zijn,’ benoemt Rolf. ‘TV, boeken, dingen op straat, citaten uit boeken en andere kunst. Maar ik kijk ook niet neer op realistische portretten. Daarbij houd ik van allerlei technieken. Grafisch werk boeit me, zeefdrukken, etsen, droge naald.’

Kunstenaars hebben een hard leven

Rolf: ‘Kunstenaar zijn in de kunstscene is een hard leven, een fulltime baan. Het is een kleine wereld waarin je jezelf voortdurend moet manifesteren. Kunst maken kost bovendien geld, dus moet je inkomsten generen en fondsen werven. Gek genoeg gaat verreweg het meeste subsidiegeld naar gerenommeerde kunstenaars, die het niet of nauwelijks nodig hebben. Maar ik wil niet zuur doen hoor, de kunstwereld is ook heel leuk. Je ontmoet veel mensen bijvoorbeeld, en daar zijn ook leuke, interessante mensen bij. Een vriendin van mij maakt porselein, ik ken haar van de academie. Madonna is een van haar klanten, met haar gaat het heel goed.’

Hoe kijkt Rolf naar de toekomst?

‘Ik wil een straatacademie beginnen, schilder- en tekenles geven aan drop-outs,’ vertelt Rolf. ‘Natuurlijk wil ik goede werkruimte vinden. En ik ga subsidie aanvragen. Dat is een heel traject, voordat je groen licht krijgt. Maar ik ben op de goede weg.’

Leven het schilderen!

Rolf: ‘De schilderkunst is al zo vaak dood verklaard. Ik zeg: leven het schilderen! Favoriete kunstenaars, dat vind ik altijd moeilijk. Lucian Freud heeft een hele mooie stijl van schilderen. Maar ik houd ook van geëngageerd werk. Ronald Ophuis heeft mooie en keiharde schilderijen gemaakt van Srebrenica. Heftige beelden, moeilijke kunst. Mooi of niet mooi is niet zo interessant.’

‘Iets gruwelijks kan ook mooi zijn. Je kunt iets lelijks heel mooi schilderen. Anselm Kiefer, Jonathan Meese, Gerhard Richter, ik houd van die Duitse traditie, veel geschiedenis. Soms choquerend, je voelt daar dat de wonden nog open zijn. Ik ben niet speciaal een politieke schilder, maar als kunstenaar sta je in jouw tijd en dat registreer je. Voor mij is kunst geluk in de vrije ruimte,’ zegt Rolf.

Meer verhalen over kunst lezen

Er zijn namelijk nog veel meer bewoners met kunstzinnige hobby’s, zoals Mandy die ook energie krijgt van schilderen. Kunst is voor Robert als therapie en het helpt ook Henk met zijn angststoornis en Hans om rust te vinden. Carel gebruikt tekenen en schilderen om zich te concentreren. Marlon maakt poëzie en Maaike combineert fotografie en schilderkunst. Talal is met zijn schilderijen de Syrische Bob Ross. Patrick houdt zo van mode ontwerpen, dat hij het in de studio én thuis doet.