Nieuws

Net iets meer dan een jaar vormen Jessica Wesselius en Annemiek Overboom nu samen de Raad van Bestuur van HVO-Querido. Een mooi moment om de stand van de organisatie te peilen. Een openhartig gesprek over hoe we ervoor staan, waar we naartoe willen en nog zo wat dingen.

Annemiek, wat is je opgevallen aan HVO-Querido?

‘Het valt me op hoe divers onze dienstverlening is. Ik ben bij veel teams geweest en de teamgeest, de spirit, de betrokkenheid is overal groot. Ondanks de verscheidenheid hangt overal eenzelfde soort goede sfeer. Waar je ook komt, je voelt dat je bij HVO-Querido bent. Dat is natuurlijk fantastisch, dat er overal zo’n sterke drive is bij medewerkers om het goede te doen. Het is belangrijk om die betrokkenheid en verbondenheid, die trots op wat wij doen, vast te houden. Zorgen dat mensen op een plezierige manier hun werk kunnen blijven doen. De omgeving en het werk dusdanig managen dat het behapbaar en toekomstbestendig blijft. Daarom is werkplezier zo’n belangrijk begrip in ons nieuwe meerjarenbeleid.’

Jessica, ben je blij dat Annemiek erbij is gekomen?

‘Ja, een enorme opluchting. In je eentje besturen lijkt makkelijk, want je komt snel tot besluiten als je met jezelf overlegt. Maar daar is HVO-Querido te groot voor, er lag gewoon teveel. Dingen raken ondergesneeuwd en dat wil je niet. Het is beter om samen te kunnen overleggen hoe je dingen goed oppakt. Daar heb je gewoon twee mensen voor nodig, twee denkkrachten.
Bovendien is HVO-Querido een netwerkorganisatie, de invloed van de omgeving is groot. Dat doen we nu samen. Zo krijgen dingen weer de aandacht die ze verdienen. We houden elkaar scherp en kritisch. Samen denken we na of we het goede doen en kunnen we echt stappen voorwaarts maken. Nu heb ik af en toe tijd om te slapen, dat is ook best leuk.’

Zijn jullie een goed duo?

Annemiek: ‘Wij hebben natuurlijk tijd nodig gehad om onze samenwerking op te bouwen. Je moet elkaar leren kennen. En je moet gewoon samen aan de slag gaan. Nu we een jaar verder zijn, kan ik met de hand op het hart zeggen dat we een goede tandem zijn. En we kunnen ontzettend met elkaar lachen, dat is ook belangrijk.’
Jessica: ‘We kijken soms op een totaal verschillende manier naar dingen. Maar dat is juist waardevol voor de organisatie. Zo kun je elkaar een spiegel voorhouden en aanvullen.
Het loopt gewoon prettig in de samenwerking, we kunnen het aardig met elkaar vinden. Natuurlijk ben ik grappiger dan Annemiek, maar toch.’
Annemiek: ‘Haha, en ik leg natuurlijk iedere week nieuwe paaseitjes klaar voor Jessica, om haar behoefte aan suiker te stillen. Die chocola verdwijnt altijd.’

Bestrijken jullie samen het hele spectrum?

Jessica: ‘Het hele spectrum gaat me iets te ver, maar we komen wel een end. Samen bestrijken we ongelooflijk veel. Annemiek komt qua achtergrond en kennis van een andere kant dan ik. Voor het hele spectrum hebben we ook de directie nodig, voor invalshoeken die wij niet zien.’
Annemiek: ‘En de medezeggenschap, de cliëntenraad en de ondernemingsraad, die kijken weer op een andere manier. Dat zijn hele waardevolle partijen om mee te werken.’
Jessica: ‘We hebben een portefeuilleverdeling waarin de hele organisatie qua aandachtsgebieden is verdeeld. Maar we zijn ook betrokken bij elkaars onderwerpen. We willen integraal sturen. Samen goed naar onderwerpen kijken en elkaar scherp houden.’

Annemiek: ‘We bemoeien ons allebei met alles. Dat is onze rol, daar word je als bestuur sterker van. Je kijkt met elkaar naar het geheel en je durft je ook te bemoeien met de dingen waar je partner de lead in heeft.’
Jessica: ‘Niet in de sfeer van: ik weet het beter, maar doen we het zoals we willen dat we doen.’

Wat zijn momenteel de grootste uitdagingen?

Jessica: ‘Veel stoplichten staan op oranje als je kijkt naar maatschappelijke ondersteuning. Veel Amsterdammers krijgen niet de zorg die ze nodig hebben. Er zijn lange wachtlijsten, de doorstroming is beperkt. De opgave waar we voor staan wordt in een rap tempo complexer.’
Annemiek: ‘Dat merken mensen op de werkvloer ook. We moeten scherper aan de wind zeilen. Je zag het laatst bij de winteropvang. Wij hadden opgeschaald op de T6, bedden erbij. Het Leger en De Regenboog ook. En alsnog moet de gemeente een sporthal openen. De vraag is dan: wat is er nodig aan opvang in de stad?’

Jessica: ‘Je ziet het overal. De 24-uursvoorzieningen zitten vol, de uitstroom is heel lastig. Tegelijkertijd is de wachtlijst voor 24-uurszorg lang. De hele keten stagneert, dat is een enorme uitdaging. We hebben dat niet allemaal zelf in de hand. Wat kunnen wij daar wel en niet in doen?’

Annemiek: ‘De buitenwereld gaat niet vriendelijker worden. Dat betekent dat we als HVO-Querido koers moeten houden. Onze bedrijfsvoering moet zo efficiënt mogelijk zijn en we moeten duidelijke keuzes maken. Wat doen we wel en wat doen we niet? Voor welke groepen zijn we er nou? Collega’s moeten dat weten, anders wordt het teveel. Wij moeten ze daarin faciliteren. Dan kunnen we de komende jaren stevig blijven staan. En dat kunnen we.’

Jessica: ‘Gelukkig kunnen we die keuzes nu nog maken. Want momenteel zijn er financieel niet heel veel problemen. Maar om te zorgen dat dit zo blijft, moeten we keuzes maken. Zodat wij rustig door kunnen gaan met waar we goed in zijn.’
Annemiek: ‘Het is als in een zeilboot op zee, als de golven hoger worden, moet je de zeilen strakker zetten.’
Jessica: ‘Ik zou graag willen dat HVO-Querido ook een rustige thuishaven kan zijn en blijven voor cliënten, medewerkers en de buitenwereld. Dat we ons niet al te gek laten maken door alle chaos om ons heen.’

Twijfelen jullie wel eens?

Jessica: ‘Als het goed is over alles. Wie niet twijfelt, leert niet. Samen even kijken of het klopt. Doen we het goed? Hebben we niks vergeten? Wat vinden anderen ervan? Dat hoeft niet heel lang te duren, maar pas dan kun je een beslissing nemen.’
Annemiek: ‘Twijfel in de zin van: heb ik invalshoeken meegenomen, houd ik er graag in. Als bestuurder maak je altijd een rondje om een onderwerp heen om het vanuit verschillende perspectieven te bekijken. We twijfelen niet over wat we willen met de organisatie en waarvoor we zijn. Het belang van cliënt en medewerker is altijd onze richtlijn.’

Zijn jullie het vaak oneens?

Jessica (lachend): ‘Zeker. En dan heb ik altijd gelijk natuurlijk.’
Annemiek (ook lachend): ‘Jij hebt altijd gelijk.’
Jessica: ‘Misschien is onenigheid het verkeerde woord, maar discussie, elkaar kritisch bevragen, dat is alleen maar goed. Als je het altijd met eens bent, mis je dingen. Dus ik ben blij dat we op een andere manier kijken. We komen er samen ook altijd weer uit.’
Annemiek: ‘Het is nooit dat jij linksaf wil en ik rechtsaf. Meer van: ik wou die kant op, wat denk jij? Dan hebben we het er samen over en komen tot besluitvorming.’

Kunnen jullie daar een voorbeeld van geven?

Jessica: ‘Wel honderd. Respijt bijvoorbeeld. We hebben geprobeerd dat uit te breiden en er was een concrete mogelijkheid voor. Met een aantal medewerkers heb ik me daar hard voor gemaakt. Dat is gestrand omdat we geen financiering kregen voor die plekken. Daar ben ik best wel boos over geweest. Teleurgesteld. Jij merkte toen op dat de business case niet klopte. En inderdaad hadden we de financiering nog niet goed rond. Daar was ik te snel overheen gefietst, omdat ik het vanuit de inhoud zo graag wilde. Soms komen dingen te vroeg, zei jij, dan moet het in de ijskast. Dat hoort erbij.’

Hoe staat HVO-Querido er momenteel voor?

Annemiek: ‘We zijn een sterke organisatie. Niet alleen financieel, we hebben hele sterke, goede, deskundige en bevlogen medewerkers. Dat is een enorme plus.’
Jessica: ‘We zijn goed geworteld in Amsterdam. HVO-Querido heeft een goede positie in het netwerk, met autoriteit bij onze partners. Als wij iets zeggen, dan luisteren ze. Onze positie is sterk. Maar de uitdagingen in de wereld waarin wij diensten verlenen, nemen toe. We zitten in woelig vaarwater.’

Annemiek: ‘HVO-Querido kan helpen bij het verkleinen van de problematiek in Amsterdam. Dat vereist dat we alert zijn.’
Jessica: ‘Het bestaan wordt moeilijker voor veel Amsterdammers. Maatschappelijke ontwikkelingen maken het lastig voor mensen om een leven op te bouwen. Er is emotionele onrust door alle ellende om ons heen in de wereld.’

Annemiek: ‘Vanuit onze stabiele positie moeten we nu bouwen, zodat onze zorg overeind blijft. We kunnen niet stil blijven staan, daar is onze omgeving te chaotisch voor. We moeten het roer in handen nemen en op tijd de bakens verzetten. Nu kunnen we zelf beslissen welke kant we op gaan. Hoe we onze interne organisatie op orde krijgen en hoe we dat in het netwerk doen. Hoe we onze kosten verlagen, slim werken en ons voorbereiden op een krappere arbeidsmarkt.’

Jessica: ‘Onze medewerkers merken ook dat de omgeving niet makkelijker wordt. Zij zien dat de cliënten steeds ingewikkeldere problematiek ervaren, dat dakloosheid stijgt en financiële middelen minder worden. Wij willen laten zien dat we daarop inspelen.
Wij willen dat medewerkers voelen: één, ik weet waarvoor ik ben, twee, ik weet wat ik niet hoef te doen en drie, mijn organisatie staat achter mij.
Dat zijn de dingen waar we nu voor staan. Daar moeten we antwoorden op vinden. Dan kunnen we minstens nog 120 jaar het werk doen waar we goed in zijn.’

Annemiek: ‘Ik ben er trots op dat wij de mogelijkheden hebben om onderdeel te zijn van de oplossing van de problematiek van deze grote stad. Met onze lange historie, onze kennis en onze bevlogen en betrokken medewerkers. Sterker nog, dat voel ik als onze morele verplichting.’
Jessica: ‘Precies, als je een grote woonkamer hebt, dan ben je verplicht om veel mensen uit te nodigen.’ [Jessica zei dit tijdens haar eerste vraaggesprek bij HVO-Querido in 2021, red.]

Wat zijn momenteel jullie lastigste dossiers?

Jessica: ‘Drie thema’s. We moeten als organisatie goedkoper worden. Met minder geld hetzelfde werk doen. Ten tweede moeten we de vastlopende keten lostrekken, voor zover wij dat in de hand hebben. En drie de arbeidsmarkt. En zorgen dat medewerkers op een goede manier hun werk kunnen blijven doen. Daaronder hangt nog de complexere problematiek van cliënten. Onze doelgroep wordt niet makkelijker.’
Annemiek: ‘Intern zijn ze nog aan het puzzelen hoe wij medewerkers beter kunnen mobiliseren om hierover mee te denken. Want daar zit ontzettend veel denkkracht. Hoe kunnen we die ideeën beter ontsluiten?

We voelen allemaal dat het zorgsysteem in Nederland aan een herijking toe is. En dan roepen mensen van alles: informele zorg, digitalisering, de functiemix. We hebben iedereen nodig om daarover mee te denken. Hoe kunnen we anders zorg verlenen?’
Jessica: ‘Echt anders, want met tweaken redden we het niet. Als anders zo makkelijk was, hadden we het al gedaan.’

Er zijn binnenkort gemeenteraadsverkiezingen. Wat staat er voor ons op het spel?

Jessica: ‘Spannend, want we weten natuurlijk niet wat voor college er komt. En dus ook niet of er een breuk komt in het beleid van de gemeente Amsterdam. Misschien wordt het wel onvriendelijker voor dak- en thuisloze mensen. Met onze partners geven we de politiek informatie die nodig is om goede beslissingen te kunnen maken. Dus we nodigen heel veel mensen uit voor kopjes koffie en we gaan overal heen.’
Annemiek: ‘Al sinds we bestaan zijn er om de zoveel jaar verkiezingen. We hebben voldoende flexibiliteit in huis om daarop in spelen. We blijven natuurlijk alert.’

Hoe blijven jullie op de hoogte van wat er op de vloer speelt?

Annemiek: ‘Toen ik hier kwam, zag ik dat Jessica iedere week ergens op werkbezoek gaat. Wow, ik ken geen enkele bestuurder die dat doet! Maar goed, met ruim zeventig locaties en negentig teams te gaan, was ik wel even van de straat. Wij zoeken actief contact met de praktijk, met medewerkers en cliënten en zijn dus relatief vaak op de werkvloer. Toch vinden medewerkers het nooit genoeg en dat begrijp ik.
Het aardige is, als je ergens komt, weet je binnen tien minuten hoe de vlag erbij staat. Je loopt rond, je spreekt mensen, je ziet hoe dingen gaan. Dat is heel informatief. En gezellig. Want laten we wel wezen, tussen al die vergaderingen ben ik altijd blij om op locatie te zijn.’

Jessica: ‘Grofweg hebben we vier lijnen van informatie. Wij gaan allebei elke week ergens op bezoek. HVO-Querido heeft veel locaties. Dat betekent dat je gemiddeld minder dan eens per jaar op dezelfde plek bent. Dan zijn er de medezeggenschapsraden, waar we veel contact mee hebben en die ook echt de stem van de werkvloer vertolken.
De lijn zal informatie niet altijd unbiased doorgeven, het wordt vaak rooskleuriger omhoog, maar desondanks horen we daar natuurlijk ook veel van. En twee keer per jaar komen we met alle managers bij elkaar, ongelooflijk mooie dagen waar we veel van opsteken.’

Annemiek: ‘Mensen van de werkvloer goed laten meedenken in het beleid, blijft een uitdaging. We zoeken nog hoe je dat zo goed mogelijk doet. Je wilt geen enorme overlegstructuur optuigen, maar je wilt wel dat de stem van onze professionals goed is vertegenwoordigd.’

Annemiek: ‘Tijdens bezoeken aan teams krijg ik wel eens de vraag wat een bestuurder nou eigenlijk doet. Een goede vraag, want dat zie je niet een, twee, drie. Dan vertel ik dat wij veel bezig zijn met problemen die op langere termijn belangrijk voor ons zijn. Dingen die ervoor moeten zorgen dat wij over één, twee of vijf jaar nog steeds staan als een huis om Amsterdam te helpen. Wij zetten de rode draad uit voor de toekomst. Het gaat misschien langzaam, maar het gaat de goede kant op.’

Jessica: ‘Het is ook onze taak om de hoeders van de organisatie zijn. Zorgen dat slechts een deel van het gekrakeel en de chaos uit de buitenwereld naar binnen komt, zodat medewerkers daar geen last van hebben.’

Los praktische bezwaren, wat zouden jullie graag meer of minder willen doen?

Jessica: ‘Ik zou meer tijd willen hebben om rustig na te denken over hoe we die wicked problems waar we tegenaan lopen goed aanpakken. Soms gaat de haast waarin we beslissingen moeten nemen ten koste van de goede oplossing. De tijd nemen om in overleg met onze mensen, partners en wethouders het gesprek te voeren over de beste koers voor de komende tien jaar. Hoe kan het nou dat het zorgsysteem in Nederland zo bloody vastloopt aan alle kanten?’
Annemiek: ‘We hebben de waan van de dag, er moet nu een antwoord en morgen een oplossing. Als je haast hebt, neem een omweg, luidt een Chinees spreekwoord. Even de tijd nemen om het van alle kanten te bekijken is belangrijk.’

Jessica: ‘Onze keten is groot. Wij praten vaak met ketenpartners. Met de gemeente bijvoorbeeld, over de financiering van de MOBW. Maar ons vierkant is groter, want er zit ook Wlz en Forensisch bij. En als je hier iets doms doet, heb je er ook daar last van, het waterbedeffect. Ons vierkant is altijd groter dan dat van de mensen met wie we een oplossing proberen te verzinnen. Om slim te sturen, moet je de hele keten bekijken en aan elkaar knopen. Het is ingewikkeld om dat goed te doen.’

Is het leuk werk, een zorgorganisatie besturen?

Annemiek: ‘Superleuk werk. Op twee niveaus. Ik vind het mooi op microniveau dat je iets kunt betekenen voor iemand in een kwetsbare positie. Dat geeft ontzettend veel energie. Dat zie ik ook op de werkvloer, heel veel collega’s slaan daar op aan. Dat is prachtig om te doen.
Op macroniveau is het ook prachtig. De problematiek in Amsterdam is groot. Met onze kennis en deskundige medewerkers zijn wij een belangrijke partij in het minder nijpend maken van die problemen.’

Jessica: ‘Ik zou het eerder waardevol werk noemen. Ik vind het niet altijd leuk. Soms is het langdradig en taai en frustrerend dat het niet opschiet. Maar het is waardevol werk en het levert veel op. En dat maakt het volledig waard om door te gaan. Voor mij persoonlijk is het niet voor niks dat ik ook nog een baantje heb in de psychiatrie [Jessica werkt een dag per week als psychiater bij de Spoedeisende Psychiatrie Amsterdam, red.] Ik moet af en toe wel met mijn voeten in de modder staan.’