Sinds deze zomer vangt HVO-Querido 190 vluchtelingen uit Oekraïne op aan de Anderlechtlaan in de wijk Nieuw-Sloten in Amsterdam Nieuw-West. Naast de noodopvang in het WOW-hostel is het onze vijfde semipermanente opvanglocatie voor deze doelgroep in de stad.
Tegenover de zogeheten Vlindermolen, een markant kunstwerk op de kruising van de Anderlechtlaan en de Sloterweg, bevindt zich de opvanglocatie voor Oekraïense vluchtelingen. Het is een voormalige kantoorlocatie van taxateur Troostwijk. De gemeente Amsterdam heeft het pand voor tien jaar gehuurd en geschikt gemaakt om mensen op te vangen.
Dylan Henebury (1988) begint in 2019 bij HVO-Querido als persoonlijk begeleider bij Samen Sterk Wonen West. In 2022 stapt hij over naar onze opvanglocaties voor Oekraïners. We kwamen hem onder meer tegen als begeleider in Cruquius en de Buitenhof, en later als zorgcoördinator bij de opvang aan de Plantage Muidergracht en het WOW-hostel. Nu werkt hij als zorgcoördinator aan het opzetten van de Opvang Oekraïners Anderlechtlaan.
Zorgcoördinator Dylan Henebury aan de Anderlechtlaan
Weinig plek
In Amsterdam bepaalt het RCVS, het Regionaal Coördinatiecentrum Vluchtelingenspreiding, wie waar een opvangplek krijgt. ‘Mensen komen eerst heel kort in de crisis-noodopvang, dan de noodopvang en vervolgens in een semipermanente voorziening, legt Dylan uit. ‘De meesten van onze bewoners zaten eerder in het WOW-hostel. ‘Dat is bedoeld als noodopvang. Toch verbleven sommige mensen daar al vier jaar, omdat er te weinig vervolgplekken zijn. In juni zijn de mensen hiernaartoe verhuisd. Er is plaats voor maximaal 190 mensen, we zitten nu op 160 bewoners.’
Zelfredzaamheid
‘Het belangrijkste verschil tussen nood- en semipermanente opvang is de mate van zelfstandigheid,’ legt Dylan uit. ‘Hier kunnen mensen bijvoorbeeld zelf wassen en koken, in de noodopvang kan dat niet. Sommige bewoners vonden catering wel prima, maar de meeste mensen vinden zelf koken juist fijn en zien het als een verbetering. Lekker zelf bepalen wanneer je wat eet. Dat is een van de manieren waarop mensen hier hun zelfredzaamheid weer een beetje kunnen terugpakken.’
Opvang Oekraïners Anderlechtlaan, pand
Werken
Dylan: ‘We vangen hier allerlei verschillende mensen op. Jong, oud, mannen, vrouwen, gezinnen, ook grote gezinnen met vijf, zes kinderen, echt alles door elkaar.
De meeste mensen werken buitenshuis, ik schat zo’n 60% van de bewoners. Doordoor is het hier overdag vrij rustig. Helaas werken de meeste mensen onder hun niveau. Ze weken in supermarkten en hotels, bij bloemkwekerijen in Aalsmeer en bij Schiphol, dat ligt hier vlakbij.’ Om dat te illustreren vliegt er af en toe met luid geraas een vliegtuig over.
Kinderen
‘We hopen dat we de kinderen allemaal naar school krijgen, want dat begint bijna weer,’ zegt Dylan. ‘Het is de bedoeling dat ouders zelf een zogeheten stamschool zoeken voor hun kinderen. Als ze daar niet uitkomen, dan helpen wij ze daar natuurlijk bij. Die school zoekt vervolgens een nieuwkomersklas voor de kinderen. We hebben hier vlakbij een basisschool, De Mijlpaal, maar de nieuwkomersklas zit helaas verder weg.
In het weekend organiseert welzijnsorganisatie Elan regelmatig activiteiten voor de kinderen.’
Dylan met kinderen uit de opvang
Klein team
‘We werken met een team van vier vaste begeleiders,’ aldus Dylan. ‘Dat is best wel weinig op 190 bewoners. We werken in een ochtend- en een avonddienst met een kleine overlap in de middag. Gelukkig hebben we ook twee beveiligers van No Kidding.’
‘Omdat we nog in de opstartfase zitten, gaat het veel over adreswijzigingen, een nieuwe huisarts vinden en dat soort dingen. Normaal gesproken zijn we bezig met het leefklimaat in het pand. Zorgen dat mensen zich aan de huisregels houden, de orde bewaren. En natuurlijk met het welzijn van de bewoners, dat is het belangrijkst. Even inchecken: hoe reilt en zeilt het op de groep? Hoe is het op je werk? En hoe gaat het met jou?’
Een lege kamer voor drie personen
Woongroepen
‘Het pand heeft vijf verdiepingen en die hebben we verdeeld in elf woongroepen,’ legt Dylan uit. ‘Elke groep deelt samen sanitair, keuken en eetruimte. De wc wordt door een bedrijf schoongemaakt, bewoners zijn zelf verantwoordelijk voor de rest. Hoe kleiner en dichterbij jouw gemeenschappelijke deel is, hoe beter je dat doorgaans bijhoudt. Dat gaat vrij goed, het is overal behoorlijk schoon. We willen per woongroep ook bewonersvergaderingen gaan organiseren, om de betrokkenheid te vergroten.’
Oorlog
Dylan: ‘De oorlog in hun thuisland houdt onze bewoners vanzelfsprekend erg bezig. Het is nu al vier jaar aan de gang. Geweld en ellende zijn dagelijkse kost. Bewoners schrikken er niet meer heel erg van op, maar het went nooit. En soms komt het ineens een heel stuk dichterbij, bijvoorbeeld als iemand te horen krijgt dat de flat van een vriend is geraakt, of erger.’
‘Hoe langer mensen hier in onzekerheid verblijven, hoe groter hun behoefte aan perspectief voor de toekomst. De RTB [Richtlijn Tijdelijke Bescherming, red.] wordt telkens met een jaar verlengd en loopt nu tot maart 2028. En dan? Dat is niet zozeer een vraag voor HVO-Querido, of voor Amsterdam, dat is een Europese kwestie. Landelijk onderzoek wijst uit dat een flink deel van de Oekraïners voorlopig wil blijven.’
‘In het begin van de oorlog was er sprake van een ongekend grote betrokkenheid bij Nederlandse burgers. Overal zag je Oekraïense vlaggen. De steun voor vluchtelingen neemt nu af in onze maatschappij.’
‘Waarom vecht jij niet?, krijgen Oekraïense mannen regelmatig te horen. De IND gaat nu ook checken of vluchtelingen in de dienstplichtige leeftijd vallen, dat wil zeggen tussen de 23 en 60 jaar. Dat gebeurde de afgelopen vier jaar niet. Ook bij ons in de opvang worden mannen soms scheef aangekeken of voelen zich schuldig.’
De keuken van een woongroep
Buurt
‘Aanvankelijk was er hier geen gelegenheid om te roken, terwijl een aanzienlijk deel van onze bewoners dat nu eenmaal wel doet,’ legt Dylan uit. ‘Dus gingen ze op straat staan roken. Dat geeft herrie, peuken op de grond etc. en dat leidde tot klachten over overlast uit de buurt. Daarom hebben we nu alsnog picknicktafels en asbakken op het terras om het pand geplaatst waar mensen kunnen roken. Dat begint te werken, want sindsdien is het aantal klachten afgenomen.
Met een groep bewoners maken we bovendien af en toe schoon in de buurt. Zo doe je iets terug en dat draagt er hopelijk aan bij dat we wat goodwill kweken.’
Betekenis
‘Het boeiende en mooie van het werken met deze doelgroep is de enorme diversiteit,’ volgens Dylan. ‘Zoveel verschillende mensen met zoveel verschillende vragen en dromen.
Mensen zijn op de vlucht, vaak getraumatiseerd, ze zijn met bijna niks in een vreemd land. Jij helpt ze om hun bestaan weer een beetje op te bouwen. Met heel weinig kun je al van grote betekenis zijn.’
‘Met collega’s van de andere opvanglocaties van HVO-Querido voor Oekraïners hebben we bijvoorbeeld net afgesproken om meer aandacht te besteden aan de jongvolwassenen in de opvang. Die kregen eerst de coronaepidemie over zich heen en toen de oorlog. Het is belangrijk dat wij ook die groep goed in kaart hebben. Wat hebben zij nodig?’
Opvang Oekraïners Anderlechtlaan
Anderlechtlaan 181
1066 HM Amsterdam
(06) 21 17 53 30
anderlechtlaan-oek@hvoquerido.nl
