Nieuws

Woensdag 12 november is de allerlaatste werkdag van beleidsmedewerker Maryn Schut bij HVO-Querido. Daarna gaat zij van haar welverdiende pensioen genieten. Maryn is jarenlang onze centrale aandachtsfunctionaris geweest op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling en daarnaast coördinator van calamiteitenonderzoeken. Op de valreep blikken we met haar terug op de afgelopen 25 jaar. Wat ging er goed en wat kan beter?

Maryn Schut wordt in 1958 geboren in Amsterdam Zuid waar ze ook opgroeit. Haar ouders hebben een melkwinkel (Maryn maakt zelf maar even het belegen grapje dat zij dus een kind van de melkboer is) in de Argonautenstraat, vlakbij het Olympisch stadion.
‘Dat was destijds aan de rand van de stad,’ vertelt Maryn, ‘en nu gewoon in de stad. Zo’n melkwinkel, of eigenlijk de meeste winkels, dat is natuurlijk dubbeltjeswerk. Dat brengt geen rijkdom.’

Wat wilde je worden als kind?

Boerin. Tot hilariteit van veel mensen, een soort terug naar de bron, gezien het beroep van mijn vader. Mijn ouders komen allebei van een boerderij en in de jaren ’50 was er niet genoeg land voor al die boerenzoons. Veel neven van mijn vader waren melkboer. Dat lag in de lijn. Ik heb nog een foto dat ik op de kar zit naast een paar melkbussen. Mijn vader had een wijk en bracht ook melk aan huis. Met een maatschep uit de bus, ik heb het allemaal nog.
Boerin is er niet van gekomen, maar ik heb wel drie kippen en een moestuin. In de stad. Want ik woon nog steeds in Amsterdam.

Wat voor opleiding heb je gedaan?

Ik heb een ontzettende omweg gemaakt om uiteindelijk, om de clou maar gelijk te vertellen, te eindigen met een studie pedagogiek. Toen was ik best al oud, want ik ben eerst Indonesische talen en culturen gaan studeren, maar daar voelde ik me niet op mijn plek. Toen heb ik zes jaar bij de ABN en de Bank of Tokyo gewerkt. Op een gegeven moment dacht ik: we gooien alles om. Ik heb mijn baan opgezegd, mijn woning opgezegd en ik ben gaan kraken. In die kraakscene heb ik een aantal jaren rondgehangen.
Ik heb in een woonwagen gewoond. Eerst heb ik naast Artis gestaan en daarna in het Oostelijk havengebied toen daar nog geen woningen stonden.

Eind ’86 dacht ik: kom, laat ik filosofie gaan studeren. Maar dat was een beetje onhandig in een woonwagen, want ik had altijd nat hout, de wagen stond vaak vol rook. Toen kwam ik in een gekraakte woning van een kennis terecht en daar kreeg ik de Gemeentelijke Dienst Herhuisvesting op de stoep. Die zeiden: als u hier dan toch woont, kom maar hier met die urgentieverklaring en alstublieft dit is uw woning. Dat was in de Staatsliedenbuurt.

Vervolgens heb ik een paar jaar filosofie gestudeerd. Toen kwam ik mijn man tegen, ik werd zwanger en heb ik uiteindelijk de studie niet afgemaakt. Ik dacht: ach, laat ook maar, het was ook niet goed te combineren met een baby. Intussen was ik al 33. Mijn man woonde in de Kempersstraat, maar daar is hij uitgekocht. Hij kreeg vervangende woonruimte in de Van der Hoopstraat, daar zijn we gaan samenwonen en van daar uit zijn we naar Uithoorn verhuisd. Daar zijn twee dochters geboren.

Maar intussen had ik nog steeds geen opleiding waarmee je aan het werk kon. Een vriendin zei: hbo pedagogiek is leuk. Ik dacht: ach, dan heb je weinig huiswerk. Maar het bleek ontzettend veel werk te zijn. En allemaal “groepjes” waar je in moest. Ik vond dat werkelijk vre-se-lijk. Maar ik moest toch eens een diploma hebben, dus vooruit met de geit. Dus dat heb ik gehaald. En toen lekker door naar de universiteit. Achteraf heb ik wel wat geleerd op die hbo hoor, laat ik het even nuanceren. Het is niet alleen maar flauwekul. Bij alles wat je doet leer je iets. Maar goed, pedagogiek is dus mijn agogische opleiding.

Wanneer ben je bij ons gekomen?

Tijdens mijn hbo-opleiding werkte ik al bij De Roggeveen als woonbegeleider. Daar ben ik op 19 februari 2001 begonnen. Daar vroegen ze: kun je niet een protocolletje kindermishandeling schrijven? Nou, gaan we doen. Dat werd mijn afstudeerwerkstuk. Zo ben ik eigenlijk in dat onderwerp terecht gekomen. Ik dacht: ik leg het even voor aan het AMK, zo heette dat toen, het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling. Die zeiden: wat leuk wil je geen voorlichter bij ons worden? Dat heb ik ook een aantal jaren gedaan.

Op een gegeven moment wist ik dat de Wet Verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling eraan kwam. Dus we moesten een meldcode hebben en die implementeren. Zal ik die schrijven, stelde ik voor. Daardoor was HVO-Querido er vroeg bij. In 2013 is de wet van kracht geworden en wij hadden in 2012 al een meldcode.

Sindsdien heb ik dat onderwerp getrokken. Het is ook steeds breder geworden. Eerst lag de focus alleen op kindermishandeling en op gezinnen en jongeren. Intussen zit de kindcheck erbij en betrekken we alle andere afhankelijkheidsrelaties erbij. Dus de meldcode geldt voor alle teams. Of je nou wel of niet legaal in Nederland bent, iedereen heeft relaties en dus moet je als zorgverlener altijd kijken of mensen veilig zijn. Veiligheid in (afhankelijkheids-) relaties, daar komt het op neer.

Ik ben nogal van de gedachte dat je moet werken vanuit wetenschappelijk onderbouwde kennis en sommige mensen zijn wat zweveriger. Dat kan wel eens botsen. Op een gegeven moment ben ik als maatschappelijk werker naar de afdeling BWA gegaan, Begeleid Wonen Amsterdam [de voorloper van de huidige ambulante teams, red.]. Daar ben ik IZO geworden, inhoudelijk zorgondersteuner. Een hele leuke functie, een beetje zoals de huidige zorgcoördinator.
Ik ben zelfs nog een jaar teamleider geweest. In mijn eigen team, dat was achteraf helemaal niet handig en leidinggeven was ook niet mijn ding. Soms een beetje bijsturen oké, maar gekker moet het niet worden wat mij betreft.

Van de vloer naar de staf, hoe heb je dat ervaren?

Ik ben meer van de inhoud. Ik noem mezelf de Pieter Omzigt van de beleidsadviseurs Geef mij een dossier en ik ben helemaal blij. En op een gegeven moment weet ik daar gewoon “alles” van.
In eerste instantie werd ik beleidsadviseur voor de zorgprogramma’s. Die overstap was wel een beetje zoeken. Er waren toen heel weinig beleidsadviseurs. En het was me niet helemaal duidelijk wat er werd verwacht.
Naast het onderwerp huiselijk geweld en kindermishandeling kreeg ik er op een gegeven moment de afhandeling van calamiteiten bij. Dat zijn ook de onderwerpen waar ik me prettig bij voel.

Waarom voel jij je daar prettig bij?

Met die thema’s heb je een directe link met wat er op de werkvloer gebeurt. Maar ook omdat het mijn eigen koninkrijk is. Ik heb op die onderwerpen zelf heel erg de regie. Ik kan op mijn eigen manier werken, zonder dat ik met iemand moet “afstemmen” daarover.
Het fijne van mijn onderwerpen is, dat de taken redelijk solistisch zijn, waardoor je zaken snel kunt oppakken. Maar zeker bij calamiteiten zit er ook altijd afstemming bij: met de directeur zorg, met de toezichthouder. Uiteindelijk is mijn rol adviseren en faciliteren.

Wie neemt jouw dossiers nu over?

Katja van Ham, zij gaat zowel de meldcode als het calamiteitenonderzoek doen.

Ooit gedacht dat je hier tot je pensioen zou blijven?

Nee, natuurlijk heb ik in mijn liefde voor HVO-Querido ook zo mijn dalen gehad. Maar ik denk dat niemand van een baan zegt: het waren 25 geweldige jaren, elke dag weer, en ik heb me nooit ergens aan geërgerd.

Waarom ga jij met plezier naar je werk?

Toen ik studeerde was het de combinatie, want dan is er altijd wel iets leuk. Nu vind ik de onderwerpen die ik heb echt heel erg leuk. Er spelen landelijk allerlei dingen rond de meldcode. Af en toe denk ik: het lijkt wel een soap, wat grappig jongens. Dat volg ik met plezier. Ook wel met ergernis, dat ik denk: houd op met al die stelselwijzigingen! Doe allemaal gewoon je werk.

Er is geen mens die zegt: kindermishandeling, ja doe maar. Iedereen is tegen. Maar er worden teveel dingetjes geregeld voor de bühne. De passie ligt niet altijd bij: hoe richten we nou een zo goed mogelijk stelsel in. Vroeger hadden we een overleg van uitvoerders met de partijen in de veiligheidsketen, dat overleg wil ik heel graag terug. Dat stuit op een muur van desinteresse.
In welk stelsel we werken maakt mij niet uit, maar je moet goed samenwerken met elkaar en goed overleggen. We steken nu steeds veel tijd in een nieuw stelsel en daardoor hebben we het te druk om ons werk goed te doen. Daar word ik wel een beetje verdrietig van.

Huiselijk geweld en kindermishandeling, het lijkt zo eenvoudig, maar het is echt taaie materie. Dat komt omdat je allemaal lastige onderwerpen met mensen moet bespreken. Het is voor mensen heel kwetsbaar om aangesproken te worden op gedrag. Zeker waar het de manier waarop ze hun kinderen opvoeden betreft, of als er signalen zijn dat een relatie onveilig is. Als hulpverlener moet je dit gesprek wel voeren.

Wat vind je jouw beste eigenschap? Komt die in je werk van pas?

Ik kan ook denken: goed genoeg. Niet alles hoeft een 10 te zijn. Ik ben nogal praktisch en niet heel erg alarmistisch. Verder vind ik mezelf best wel grappig.

Wat is je grootste misser geweest bij HVO-Querido?

Dat zou ik niet weten, maar soms denk ik: wat wist ik weinig toen ik begeleider was. Achteraf had ik meer moed kunnen tonen in gesprekken. Al die dingen waarvan ik nu vind, die moet je gewoon doen, vond ik toen zelf ook nog moeilijk. Soms voel ik een soort gêne, sommige dingen hadden zoveel beter gekund.

Waar ben je echt trots op?

Dat ik de leukste onderwerpen mag doen. Ik denk dat ik rond calamiteiten wel iets goeds heb neergezet. Jan Jumelet heeft daarvoor de basis gelegd. We hebben de onderzoeken behoorlijk geprofessionaliseerd. Dat doen we nu gewoon heel goed.

Maak de zin af. HVO-Querido is voor mij…

Wat ik heel erg ga missen is de diversiteit aan mensen. Dat geldt zowel voor cliënten als voor collega’s. Ik ga nu op het Watertorenplein zitten, in wat een buurvrouw ooit het witte getto noemde, en dan kom je al die mensen niet meer tegen. HVO-Querido is voor mij een brede blik op de wereld. HVO-Querido houdt me alert omdat ik met allerlei onderwerpen bezig ben en iedere keer denk: hè, hoe nu? Dan moet ik me weer ergens in verdiepen. HVO-Querido houdt me scherp.

Waar moeten we als organisatie onmiddellijk mee ophouden?

De vakgroepen. Dat is echt ontploft. Laten we focussen op de bedoeling van HVO-Querido: mensen begeleiden bij het wonen.
Daarnaast: door zoveel nadruk op krachten en positieve punten te leggen, dreigt risico een vies woord te worden. Hoe moeilijk kun je het maken voor begeleiders? Een persoonsbeschrijving gebruiken we niet meer. Het verleden van de cliënt krijgt minder aandacht, terwijl de beste voorspeller voor gedrag in de toekomst gedrag in het verleden is. Dus als iemand al drie keer is teruggevallen in drankgebruik, zou je daar best een “aandachtspunt” van kunnen maken.

Heb je voor ons een aandachtspunt?

Planmatig en eenduidig werken, alle leefgebieden vullen, dat krijgt nu gelukkig opnieuw de aandacht die het verdient. Kijk, cliënten vertellen je heus niet alles en zeker niet op dag één. Maar het is een deel van je vaardigheid als hulpverlener om alle noodzakelijke informatie bij elkaar te krijgen. Je werkt geen vragenlijstje af, je bent voortdurend in gesprek.

Wat ga je nu doen?

Ik ga zingen bij een koor. Leuke liedjes, tussen Bach en het levenslied in, vierstemmig. Vroeger was ik voorleesmoeder, zoiets wil ik weer gaan doen. En misschien iets bij Vluchtelingenwerk, ik heb er nog geen echt plan voor. Ik weet wel dat het maatschappelijk van belang zijn voor mij een waarde is. Dat klinkt een beetje hoogdravend, ik blijf gewoon mensen een beetje ondersteunen.

Wil je nog iets zeggen?

Ga zo door! Iedereen bij HVO-Querido loopt echt de benen uit zijn lijf voor onze cliënten. Dat vind ik echt een ontzettend pluspunt. Dus ondanks mijn gemopper denk ik: jullie doen het toch maar wel! Want het zijn vaak best ingewikkelde cliënten. Zoiets als ons Mobiel team, die gaan er toch maar mooi op af. Petje af.